Εποπτικά "μέσα" στη διδασκαλία

Πάλι "έμπλεξα" με μεγάλο ζήτημα... Δεν ήξερες, δε ρώταγες;

Λοιπόν. Εποπτικά μέσα στη διδασκαλία των φυσικών επιστημών (και όχι μόνο)

Έχουμε και λέμε. Με τον όρο "εποπτικό μέσο διδασκαλίας", έχω στο μυαλό μου οτιδήποτε μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά τη διάρκεια μιας διαδικασίας διδασκαλίας-μάθησης με σκοπό να αυξήσει ή να αλλάξει τα αισθητηριακά "κανάλια" που αυτή χρησιμοποιεί, θεωρώντας ότι κάτι τέτοιο βελτιώνει το μαθησιακό αποτέλεσμα.

Για να προσγειωθούμε στο πεδίο των χειροπιαστών παραδειγμάτων, μπορείς να έχεις στο μυαλό σου εικόνες, ταινίες, διαδραστικά περιβάλλοντα, μοντέλα, ηχογραφημένες ομιλίες, φυσικά αντικείμενα μεγάλε δεν μπορώ να τα γράψω όλα - ο κατάλογος είναι τεράστιος!

Οι υπερασπιστές της άποψης ότι "τα εποπτικά μέσα διδασκαλίας βελτιώνουν το μαθησιακό αποτέλεσμα" είναι πολλοί. Και επεκτείνονται από τους κοινούς θνητούς της σχολικής τάξης ("αμα δεν τους δείξεις κάτι, δεν πρόκειται να το θυμούνται") μέχρι τα σαλόνια της διδακτικής των φυσικών επιστημών.


Για παράδειγμα, στο παρεπιμπτόντως πολύ καλό για τα ελληνικά δεδομένα βιβλίο "Θέματα διδακτικής για τα μαθήματα των φυσικών επιστημών" διαβάζω (σελ. 267) ότι θυμόμαστε:

- 10% απ' ό,τι διαβάζουμε
- 20% απ' ό,τι ακούμε
- 30% απ' ό,τι βλέπουμε
- 50% απ' ό,τι ακούμε και βλέπουμε
- 70% απ' ό,τι λέμε συνομιλώντας με άλλους
- 90% απ' ό,τι λέμε φτιάχνοντας κάτι

Ίσως αρκετοί σχολιάσουν ότι τέτοιες πεποιθήσεις εκφράζονται και με το επιτυχημένο:

"Ακούω και ξεχνώ
βλέπω και θυμάμαι
φτιάχνω και καταλαβαίνω"

(λένε ότι είναι κινέζικη παροιμία, εμένα μου αρέσει και μόνο το ενδεχόμενο να είναι!)

Τέλος πάντων. Για να μη πολυλογώ, ας ξεκαθαρίσω ότι η θέση μου σε γενικές γραμμές συμφωνεί με τα παραπάνω. Έχω όμως να κάνω ένα σχόλιο:

Πολλές φορές ακούω συναδέλφους να μιλούν για τη "λύση" που προσφέρουν τα εποπτικά μέσα διδασκαλίας στη διδασκαλία: "Όσο πιο πολλά μέσα χρησιμοποιείς, τόσο καλύτερα".

Ναι μεν, αλλά.

Υπάρχει και το διόλου απίθανο ενδεχόμενο τα εποπτικά μέσα διδασκαλίας να χρησιμοποιηθούν με τρόπο που δεν βελτιώνει τα μαθησιακά αποτελέσματα. Για να μην πώ "τα μειώνει" και με μαλώσετε...

Θυμήσου για παράδειγμα όλες αυτές τις βαρετές χρήσεις του powerpoint που κατά καιρούς σίγουρα όλοι έχουμε πετύχει, π.χ. σε διάφορα συνέδρια. Το αντικείμενο μπορεί να ενδιαφέρει, το μέσο είναι εκεί, χρησιμοποιείται, με τρόπο όμως που αφήνει το μαθησιακό αποτέλεσμα στο μπουφέ του συνεδρίου.

Ή σκέψου ας πούμε πόσο εύκολα, λογισμικά που με κατάλληλη χρήση μπορούν να είναι και πραγματικοί θησαυροί όπως αυτό που βρήκα στο ιστολόγιο "Ars Longa Vita Brevis" και περιγράφεται στο παρακάτω video, είναι δυνατόν να αλλάξουν τα μαθησιακά αποτελέσματα και αυτά να μετακινηθούν από την περιοχή των φυσικών επιστημών προς το σχεδιασμό αντικειμένων ή, απλά, τη ψυχαγωγία. Που είναι γνώση, αλλά όχι στόχος της διδασκαλίας φυσικών επιστημών...

Αυτό δηλαδή που θέλω να πω είναι, ναι, να δοκιμάσουμε κάθε εποπτικό μέσο διδασκαλίας που μπορούμε να έχουμε στη διάθεσή μας, αλλά να μην ξεχνάμε ότι κάτι τέτοιο σε καμία περίπτωση δεν μας εξασφαλίζει μια καλή διδασκαλία...

Και για να κλείσω με κάτι σχετικό αν και κάπως τραβηγμένο, δες στο παρακάτω video έναν πραγματικά καταστρεπτικό τρόπο χρήσης του εποπτικού μέσου διδασκαλίας "τηλεόραση".

Έρχεται από τη γειτονική Αίγυπτο αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ορισμένα "εγχώρια προϊόντα" είναι καλύτερα, έτσι;
Ακόμη και στα αραβικά όμως που είναι, είναι προφανές σε όλους ότι η σημαντική πληροφορία δεν χρησιμοποιεί καθόλου τη δύναμη της εικόνας που δίνει η τηλεόραση και παράλληλα χάνεται, με όλες αυτές τις τιμές του χρηματιστηρίου να βολτάρουν!

Αξιολόγηση

Πρώτα από όλα να ξεκαθαρίσω κάτι σημαντικό σχετικά με τον τίτλο.

Αξιολόγηση; Πολύ γενικό δεν ακούγεται αυτό;

Όντως είναι πολύ γενικός ο όρος. Και μόνο για το πλαίσιο της διδασκαλίας φυσικών επιστημών, ο όρος "αξιολόγηση" μπορεί να σημαίνει:

- αξιολόγηση μαθητών. Ελληνιστί: "για να δούμε, έμαθε τίποτα;"...

- αξιολόγηση εκπαιδευτικών. Εδώ τζιζ!

- και τέλος νομίζω αξιολόγηση διδασκαλίας / διδακτικού υλικού.

Και καθένα από αυτά, χωράει τουλάχιστον 5 καφέδες συζήτηση. Και εγώ θέλω να κοιμηθώ σήμερα, οπότε ας διαλέξω...
Έχουμε + λέμε =

Αξιολόγηση του μαθητή. Για να είμαι ειλικρινής, αμέσως μετά το τέλος του τριμήνου, δεν μου βγαίνει και πολύ να μιλήσω για αυτή την ιστορία. Θα το αφήσω για άλλη φορά ρε κοίτα που φτάσαμε, κουράστηκε και ο αξιολογητής!


Αξιολόγηση εκπαιδευτικών. Χμ... Από τη μία πλευρά, η άποψη "μα καλά, υπάρχει κάποιος μηχανισμός που ελέγχει αν οι εκπαιδευτικοί κάνουμε καλά τη δουλειά μας;". Από την άλλη, το εργασιακό επιχείρημα: "και τι θα κάνουμε δηλαδή, μια ζωή θα περνάμε εξετάσεις; Τί δουλειά είναι αυτή". Ο καθένας με το δίκιο του κι εγώ πάλι με το δικαίωμα να τοποθετηθώ άλλη φορά

Και φτάνουμε στην αξιολόγηση της διδασκαλίας ή/και του διδακτικού υλικού. Που έχω την αμυδρή πες εντύπωση ότι δεν την πολυσυζητάμε, συνάδελφοι. Ειδικά άμα μιλάμε για τη δική μας διδασκαλία ή το υλικό εμείς χρησιμοποιούμε.

Από τις συγκρίσεις που ενοχλούν: Αν στήσεις αυτί στο γραφείο των καθηγητών, αργά ή γρήγορα θα την ακούσεις τη φράση "ρε κοίτα τί μου απαντά το UFO σε αυτή την άσκηση". Αν όμως θες να ακούσεις το πιο πολιτισμένο "παιδιά έκανα το εξής λάθος σε κείνο το μάθημα", μάλλον θα χρειαστείς την τύχη με το μέρος σου...

Και το χειρότερο είναι ότι υποψιάζομαι πως δεν είναι απλά ότι δεν συζητάμε για το πώς τα πήγαμε στη τάδε ή τη δείνα διδασκαλία, αλλά ότι μερικοί ούτε καν το σκεφτόμαστε. Ατομικά δηλαδή...

Λοιπόν. Το επιχείρημα ότι υπάρχουν πολλά που πρέπει να κάνουμε εκτός μαθημάτων, οπότε καμιά φορά δεν προλαβαίνουμε, μπορώ να το καταλάβω. Κι εγώ στο ίδιο καζάνι βράζω. Δεν μιλάμε όμως για μια λεπτομέρεια της διδασκαλίας, έτσι; Μιλάμε για το βασικό τρόπο να γίνει η δουλειά μας καλύτερη κάτι που θεωρώ αυτονόητο ότι θέλουμε να γίνεται...

Και δεν είναι και τίποτα φοβερό, μην τρελαθούμε. Οργάνωση χρειάζεται. Λιγότερη από την οργάνωση που χρειάζεται για να καταγράψεις την επίδοση 30 πιτσιρικάδων στο τρίμηνο και σ'έχω δει αρκετά σχολαστικό σε κάτι τέτοια...

Η διδακτική έχει προτείνει το "ημερολόγιο του δασκάλου". Όπως το ακούς: ημερολόγιο στο οποίο ο εκπαιδευτικός καταγράφει σκέψεις και προβληματισμούς, με σκοπό να αναστοχαστεί σε ότι πήγε ή δεν πήγε καλά.

Εγώ θα είμαι περισσότερο ρεαλιστής. Ένα μικρό σημειωματάριο είναι αρκετό. Ένα σημειωματάριο με όσα βλέπουμε να μην "τραβάνε". Όποτε προλαβαίνουμε και λίγα κάθε φορά. Ένα σημειωματάριο, συζήτηση με κανα συνάδελφο και αβέρτα δοκιμές!

Και τί μπορείς να δοκιμάσεις; ένα σωρό! 'Ορεξη να'χεις... Διάβασε ας πούμε αυτό το άρθρο το οποίο απευθύνεται σε νέους δασκάλους. Σίγουρα θα βρεις πολλές ιδέες, έτοιμες προς δοκιμή!

Το σημαντικό είναι να γνωρίζουμε κάθε φορά τι αξιολογούμε. Το συγκεκριμένο τρόπο να ξεκινάω το μάθημα, τη συγκεκριμένη ιδέα (πχ. έφερα στη τάξη ένα δημοσίευμα σχετικό με το μάθημα: έγινε τίποτα καλύτερο; Κι αν ναι, τι;), τον συγκεκριμένο τρόπο να αναπαραστήσουμε ένα κομμάτι γνώσης (πινακάκι από το σχολικό βιβλίο, σχεδιάγραμμα στον πίνακα, ιστοσελίδα από το δίκτυο κτλ).

Ή ας πούμε μπορούμε να προσέχουμε και τα διαγωνίσματα που βάζουμε. Ένα αρχείο χρειάζεται. Και αστερίσκους! Αστερίσκο σε όποιο ερώτημα βλέπουμε ότι είναι αρκετοί οι μαθητές που δεν καταλαβαίνουν "τί ζητάει το θέμα". Σιγά το δύσκολο.

Επίλογος. Τα πράγματα συνάδελφοι είναι απλά:

Το "30 χρόνια εκπαιδευτικός" μπορεί να σημαίνει "30 χρόνια βελτιώνομαι", μπορεί όμως να σημαίνει και "30 χρόνια κολλημένος".

Ο καθένας ας αποφασίσει που ανήκει...

Φώτα, κάμερα, μαθητές... πάμε!

- Γιατί κύριε δεν κάνουμε κάθε μέρα πειράματα;

- Δεν έχουμε τόσο χρόνο Φώτη. Πρέπει να βγάλουμε την ύλη!

- Και γιατί δεν κάνουμε τουλάχιστον εκείνο το πείραμα που είδα στη τηλεόραση;

- Ποιο πείραμα;

- Αυτό που έκαναν προχθές οι MythBusters κύριε!

- Φώτη, ορισμένα πειράματα χρειάζονται αρκετή προετοιμασία ή, ακόμα χειρότερα, έχουν ψηλό κόστος. Δεν μπορούμε να κάνουμε οποιοδήποτε πείραμα... Άλλωστε, μην ξεχνάς εδώ παίρνω ύφος σοβαρό ότι και η επιστήμη δεν προχωρά μόνο με πειράματα: πρέπει κάποια στιγμή να σκεφτούμε και κυρίως να συζητήσουμε για όσα μας "λέει" ένα πείραμα.

Ύφος κατσουφιασμένο καλύπτει πλέον το συνήθως χαμογελαστό πρόσωπο του Φώτη. Δεν μπορείς όμως να κάνεις και πολλά: Ακόμη και να έχεις την όρεξη του τρελοεπιστήμονα ή του πρωτοδιόριστου, υπάρχουν οι γνωστοί περιορισμοί...

Πάντως το Διαδίκτυο, μπορεί ως ένα βαθμό να βοηθήσει.

Ένας μεγάλος αριθμός από βιντεοσκοπημένα πειράματα κυκλοφορούν στη ψηφιακή μας παγκόσμια πιάτσα. Μπορείς λοιπόν να τα προτείνεις στους μαθητές σου ή ακόμη και να τους τα δείξεις (στην ένσταση "μα δεν έχουν όλοι οι μαθητές πρόσβαση στο ίντερνετ" θα απαντήσω "ωραία, κάνε κανά δυο χρόνια υπομονή και θα έχουν όλοι")

Από την άλλη βέβαια, στην ένσταση "μα ένα βιντεοσκοπημένο πείραμα δεν είναι πείραμα", δεν έχω ικανοποιητική απάντηση. Γι' αυτό και παραπάνω έγραψα "το Διαδίκτυο μπορεί ως ένα βαθμό να βοηθήσει"...

Τέλος πάντων.

Υποθέτω το You Tube ήδη το γνωρίζεις. Υπάρχουν εκεί μέσα αρκετοί ωραίοι τύποι που προβάλλουν πειράματα, ερμηνείες και έξυπνες πειραματικές "πατέντες".

Προσωπικά, έχω ξεχωρίσει τους Robert Krampf και Marshall Brain (ίσως έχεις ακούσει για τον τελευταίο - είναι ο ιδρυτής της πολύ χρήσιμης ιστοσελίδας How Stuff Works)

Από την άλλη, παίζει και το Teacher Tube. Βολεύει, καθώς είναι εστιασμένο στα της διδασκαλίας, με αρκετές καλές βιντεοσκοπήσεις αν και παίζουν και ορισμένες "μούφες".

Η ιστοσελίδα για την οποία όμως αισθάνομαι περήφανος ότι ανακάλυψα είναι η Planet-Sci- cast. Γέννημα-θρέμμα Βρετανίας, την έχω ξεχωρίσει όχι τόσο γιατί σε πολλά βιντεάκια διατηρείται το γνωστό και αγαπημένο μου αγγλικό χιούμορ, αλλά γιατί στα περισσότερα πρωταγωνιστούν μαθητές!

Και ως γνωστόν λέμε τώρα, όσο πιο πολύ συμμετέχεις στην πραγματοποίηση ενός πειράματος, τόσο περισσότερα μαθαίνεις από αυτό όχι δεν αφορίζω τα πειράματα επίδειξης, κάποια στιγμή θα αναφερθώ σε αυτό το θέμα...

Υστερόγραφο; Μα τί άλλο; Βίντεο!

Άκου αφεντικό!

Εντάξει, το παρόν ιστολόγιο είναι θεματικό: εστιάζει στο χώρο της διδασκαλίας φυσικών επιστημών. Παίζει δηλαδή "μπάλα" σε σχολεία και σε προαύλια, όχι σε βουλευτικά έδρανα ή δημοσιογραφικά γραφεία. Tις περισσότερες φορές μάλιστα προσπαθεί να θίγει νοοτροπίες και όχι συγκεκριμένα πρόσωπα.

Θα μπορούσε δηλαδή να πει κανείς ότι όλος αυτός ο ντόρος που ξεκίνησε με το press-gr δεν αφορά το ιστολόγιο "Ας μπούμε σε μια τάξη".

Μάλλον θα διαφωνήσω. Ανεξάρτητα από τη θεματολογία του, δε παύει να είναι ένα ιστολόγιο. Δεν παύει να είναι ο προσωπικός και χωρίς περιορισμούς δίαυλος επικοινωνίας μου. Που σιχαίνεται ακόμη και την απλή ύπαρξη του ενδεχόμενου να περιοριστούν όσα θέλω να πω σε συνάδελφους ή όχι, για οποιονδήποτε λόγο.

Αρκετά με τις πολυλογίες κύριε, στο ζουμί!

Καλά. Αναδημοσιεύω το παρακάτω κείμενο, προϊόν της πρωτοβουλίας ελληνόγλωσσων ιστολογίων freebloggers και από το digitalrights.gr. Αφορά τις πληροφορίες που τελευταία ακούγονται περί νομοθετικής ρύθμισης της έκφρασης στο Δίκτυο. Σκοπός είναι αφενός μεν η αποστολή του ως δελτίου τύπου σε όλα τα ΜΜΕ αλλά και τους φορείς της χώρας, αφετέρου δε η συνυπογραφή του από όσους το στηρίζουν. Εδώ σε θέλω!

Ανησυχία για την εν θερμώ νομοθετική ρύθμιση των blogs

Αθήνα, 1 Μαρτίου 2008

Τις τελευταίες ημέρες παρακολουθoύμε με ανησυχία τη διαρροή στον Τύπο, με αφορμή τη γνωστή υπόθεση του blog press-gr, σχεδίων της κυβέρνησης για τη νομοθετική ρύθμιση της έκφρασης στο διαδίκτυο. Οι προθέσεις αυτές, αν ισχύουν με τον τρόπο που δημοσιοποιήθηκαν (συμπυκνώνονται σε έναν πρωτόγνωρο για τα διεθνή δεδομένα περιορισμό τής ανώνυμης/ψευδώνυμης έκφρασης μέσω ιστολογίων), πλήττουν θεμελιακά δικαιώματα κάθε πολίτη, δυνητικού χρήστη του διαδικτύου, παγιωμένα στη συνείδηση της ελληνικής κοινωνίας, αναγνωρισμένα από το Σύνταγμα της Ελλάδας αλλά και από το διεθνές δίκαιο. Οι διαρροές αυτές δεν έχουν μέχρι στιγμής επισήμως επιβαιωθεί, πλην όμως η μη κατηγορηματική διάψευσή τους από την Κυβέρνηση δεν επιτρέπει εφησυχασμό.

Ως Έλληνες πολίτες και bloggers, με διαρκή αγωνία για την ελευθερία της έκφρασης και του Τύπου, στον τόπο μας αλλά και σε όλον τον κόσμο, δηλώνουμε ότι δεν θα ανεχθούμε κανενός είδους ρύθμιση που θα φέρει την Ελλάδα κοντά σε διεθνώς δακτυλοδεικτούμενα μελανά παραδείγματα χωρών που καταπατούν τα ψηφιακά δικαιώματα των πολιτών τους, όπως η Κίνα, η Βιρμανία και η Αίγυπτος. Εξάλλου, υπενθυμίζουμε, εξακολουθεί να εκκρεμεί δικαστικά η υπόθεση blogme.gr, η οποία, ως απόπειρα ποινικοποίησης του απλού υπερ-συνδέσμου (link), μας εκθέτει στην παγκόσμια διαδικτυακή κοινότητα.

Διανύοντας μια εποχή κατά την οποία η ιδιωτικότητα συρρικνώνεται διαρκώς και τα κάθε λογής απόρρητα υποχωρούν σε βάρος των πολιτών, χάριν κρατικών και όχι μόνο σκοπιμοτήτων, και κατά την οποία το άτομο, ως μονάδα, συνθλίβεται από οικονομικά και επικοινωνιακά μεγαθήρια, διατηρούμε την πεποίθηση ότι η διαδικτυακή ανωνυμία ή ψευδωνυμία είναι στοιχειωδώς απαραίτητη εγγύηση για την εξασφάλιση τής ελεύθερης ατομικής έκφρασης, της πληροφοριακής αυτοδιάθεσης και του υγιούς δημόσιου διαλόγου.

Το ισχύον νομικό πλαίσιο επιτρέπει, υπό δικαστικές εγγυήσεις, την ταυτοποίηση ψευδώνυμων ή ανώνυμων χρηστών του διαδικτύου στις περιπτώσεις που τα συνταγματικά κατοχυρωμένα δικαιώματα στην ελεύθερη έκφραση και στην ιδιωτικότητα, σταθμιζόμενα με την ανάγκη προστασίας άλλων σοβαρών έννομων αγαθών, κρίνεται ότι πρέπει να υποχωρήσουν. Το καθεστώς αυτό, σε συνδυασμό με την αυτορρύθμιση των ψηφιακών κοινοτήτων, θεωρούμε ότι είναι επαρκές για την προστασία από έκνομες αντικοινωνικές συμπεριφορές που εκδηλώνονται μέσω του διαδικτύου.

* Επισημαίνουμε ότι η νομοθέτηση εν θερμώ και καθ' υπερβολή εκθέτει τη νομοθετική διαδικασία για έλλειψη νηφαλιότητας, απροσωποληψίας και ρυθμιστικής συνοχής.
* Υπενθυμίζουμε ότι η κοινωνία των blogs δεν συνιστά κλειστή κάστα για λίγους, με συγκεκριμένα συμφέροντα, αλλά αποτελεί καθρέφτη όλης της κοινωνίας, ανοιχτό πεδίο έκφρασης για οποιονδήποτε πολίτη.

Συνεπώς,

* Καλούμε την κυβέρνηση να δηλώσει σαφώς τις προθέσεις της και να διαψεύσει απερίφραστα όσα είδαν το φως της δημοσιότητας τις τελευταίες ημέρες σχετικά με πρόσθετη νομοθετική ρύθμιση της ελεύθερης έκφρασης στο διαδίκτυο.
* Καλούμε το σύνολο των πολιτικών και κοινωνικών φορέων να λάβουν θέση απέναντι στα σχέδια αυτά και να διατρανώσουν την αντίθεσή τους προς οποιαδήποτε νομοθετική πρωτοβουλία στο μέλλον η οποία θα έχει παρόμοια παράλογα χαρακτηριστικά.
* Επιφυλασσόμαστε για στενή παρακολούθηση του ζητήματος και για ανάπτυξη κάθε μορφής οργανωμένης δράσης (επικοινωνιακής, νομικής, θεσμικής).

Υπογράφουν, σε αλφαβητική σειρά, οι ιδιοκτήτες των blogs,

* http://www.221.gr
* http://www.aboutconcept.net
* http://aeisixtir.blogspot.com
* http://www.amarkos.gr/blog
* http://anadasosi.blogspot.com
* http://aratepylas.blogspot.com
* http://arch-dialogue.blogspot.com
* http://argiro58greece.blogspot.com
* http://argos.wordpress.com
* http://arxediamedia.blogspot.com
* http://asaq.blogspot.com
* http://asopossos.wordpress.com
* http://badtasteradio.blogspot.com
* http://biostore-aloa.blogspot.com
* http://www.blogspace.gr
* http://butterfly-butterflysworld.blogspot.com
* http://chouvi.blogspot.com
* http://cinemel.blogspot.com
* http://clockworkplum.blogspot.com
* http://cybernero.blogspot.com
* http://www.designinsane.org/blog
* http://didaskw.blogspot.com
* http://www.digital-era.org/blog
* http://don-ald.blogspot.com
* http://dpurpler2.blogspot.com
* http://www.e-rooster.gr
* http://enteka.blogspot.com
* http://erimitis.blogspot.com
* http://exeisminima.gr
* http://fileleytheros.wordpress.com
* http://freeaction.blogspot.com
* http://freegr.blogspot.com
* http://gartel-adventures.blogspot.com
* http://georgeisyourman.blogspot.com
* http://giaskepsou.blogspot.com
* http://giobigr.blogspot.com
* http://gmargari.wordpress.com
* http://gnomeskepistimi.wordpress.com
* http://gpapoul.blogspot.com
* http://graoutso.blogspot.com
* http://grbloopers.blogspot.com
* http://www.greekalert.com
* http://greekmme.blogspot.com
* http://gtziralis.com
* http://hackaday-thema.blogspot.com
* http://www.helion.cc/blog
* http://hellenicrevenge.blogspot.com
* http://histologion-gr.blogspot.com
* http://hypatiastory.blogspot.com
* http://inlovewithlife.wordpress.com
* http://istofono.wordpress.com/
* http://jigiart.blogspot.com
* http://karounos.gr/blog
* http://kokkinipatrida.blogspot.com
* http://www.koproskilo.gr
* http://krogias.blogspot.com
* http://larisaperivallon.wordpress.com
* http://magicasland.com
* http://mavrosgatos.blogspot.com
* http://metablogging.gr
* http://metajournalism.wordpress.com
* http://mgpetrakis.blogspot.com
* http://mikroanalogo.blogspot.com
* http://mikroanalogo2.blogspot.com
* http://mrpc.pramnos.net
* http://naftilos.blogspot.com
* http://nassoskappa.blackwhitemag.net
* http://nefelikas.wordpress.com
* http://www.netfreaks.gr
* http://www.neolaia.gr/wordpress
* http://nickthecreek.blogspot.com
* http://www.nylon.gr
* http://o-agios.blogspot.com
* http://oikologio.gr
* http://oikosantoxis.blogspot.com
* http://oneiros.gr/blog
* http://www.oraelladas.gr/blog
* http://www.papandreou.gr
* http://papanotas.wordpress.com
* http://www.perlikos.gr
* http://perastikos.blogspot.com
* http://petcoke.wordpress.com
* http://piazzadelpopolo.blogspot.com/
* http://plagal.wordpress.com
* http://politicsgr.blogspot.com/
* http://polsemannen.blogspot.com
* http://postnuclear-icehouse.blogspot.com
* http://prezatv.blogspot.com
* http://proxeirotetradio.blogspot.com
* http://radio936.blogspot.com
* http://reality-tape.com
* http://red-pep.blogspot.com
* http://rodiat7.blogspot.com
* http://rulenstein.blogspot.com
* http://sofianidis.blogspot.com
* http://stathis957.blogspot.com
* http://stefadouros.blogspot.com
* http://syrizaglyfadas.blogspot.com
* http://www.tassosdi.blogspot.com
* http://telson.org/
* http://thelonapo.blogspot.com
* http://theoulini.blogspot.com
* http://www.thinkinadvance.gr/blog
* http://tsimitakis.wordpress.com
* http://tzonakos.blogspot.com
* http://uroborus.wordpress.com
* http://voteforliberty.wordpress.com
* http://voriosanemos73.blogspot.com
* http://vrypan.net
* http://webz.gr
* http://www.xblog.gr
* http://xeri.wordpress.com
* http://ziouzios.blogspot.com

και η πρωτοβουλία digitalrights.gr για τα δικαιώματα του πολίτη στον ψηφιακό κόσμο

Καλούμε όσους bloggers στηρίζουν το κείμενο αυτό να το αναρτήσουν στα ιστολόγιά τους.