Οι ιδέες των μαθητών: ένα παράδειγμα από τη μπλογκόσφαιρα

Σε παλαιότερη δημοσίευσή μου είχα αναφερθεί στο ρεύμα της διδακτικής των φυσικών επιστημών που έχει μείνει γνωστό ως εποικοδομητισμός.

Για να μην πολυλογώ, σημείο-κλειδί στην εποικοδομητική προσέγγιση για τη διδασκαλία και τη μάθηση αποτελεί η αναγνώριση αρχικά της ύπαρξης και στη συνέχεια της σημασίας των "προσωπικών θεωριών" των μαθητών μας για τα φυσικά φαινόμενα. Στο επίκεντρο ο μαθητής δηλαδή και σεβασμό στις απόψεις του παρακαλώ.

Μπορεί κάπου να πήρε το αυτί σου τις κουβέντες των διδακτικάριων για "ιδέες των μαθητών" ή για "προϋπάρχουσες αντιλήψεις" τους.

Πάνω λοιπόν που οι σκέψεις περί εποικοδομητισμού είχαν καταλαγιάσει στο μυαλό μου, εμφανίστηκε στη αγαπητή blog-όσφαιρα μια δημοσίευση για τις απόψεις ενός ακόμη ενδιαφέροντα πιτσιρικά, σχετικά με την ύπαρξη του Θεού.

Αντιγράφω τα λόγια της μαμάς:

"ο Γιώργος αρχίζει να τσιτώνει, λέγοντας πως αυτός δεν πιστεύει στην
θρησκεία (!!!). Εμείς δεν πιστεύουμε στα αυτιά μας... Του έχουμε πει λίγα
γενικά, ποτέ προσπαθώντας να τον πείσουμε για κάτι. Αλλά όπως είδα στη συνέχεια, τα πιστεύω του είναι νομίζω αποτέλεσμα δικής του σκέψης και αναζήτησης.

Ξεκίνησε λοιπόν λέγοντας πως έχει δει πάρα πολλά ντοκυμαντέρ, ξέρει για τους δεινόσαυρους και όλα τα άλλα. Φυσικά του είπα πως ο χριστιανισμός δεν λέει πουθενά οτι δεν υπήρξαν δεινόσαυροι.

“Ναι αλλά έτσι ξέρουμε πως υπάρχει εξέλιξη [απαντά ο μικρός] . Και έχω δει και τόσα για τους Αυστραλοπίθηκους και ξέρω πως από εκεί προέρχονται οι άνθρωποι. Έχουν βρει ένα σωρό κρανία που ήταν μισά άνθρωποι και μισά πίθηκοι και ξέρουμε με αποδείξεις πως έτσι έγιναν τα πράγματα. Επίσης η γη δεν δημιουργήθηκε από το Θεό. Δε θυμάσαι αυτά που είδαμε στο Πλανητάριο (με το big bang); Εγώ λοιπόν δεν πιστεύω ούτε στο Θεό, ούτε στα θαύματα.”

Δεν είχαμε τι να πούμε. Το παιδί πραγματικά το έχει σκεφτεί και έχει τα δικά του επιχειρήματα."

Και τώρα η σειρά μου.

Είναι αρκετά πιθανό η μητέρα του Γιώργου να μην έχει ιδέα από θεωρίες διδακτικής φυσικών επιστημών υπάρχει ζωή και χωρίς αυτές, όμως η περιγραφή της προβάλει μια εικόνα που αν την έπαιρνε χαμπάρι κανένας οπαδός του εποικοδομητισμού μπορεί και να την έβαζε στο επόμενο βιβλίο του.

Ας γίνω πιο συγκεκριμένος, κακό δεν κάνει.

Ο μαθητής Γιώργος έχει σχηματίσει σαφή εικόνα για το "φυσικό φαινόμενο Θεός". Και μιλάμε για μια εικόνα προσωπική ("τα πιστεύω του είναι αποτέλεσμα δικής του σκέψης και αναζήτησης"). Όπου όμως εικόνα προσωπική δεν σημαίνει ότι δεν έχει βασιστεί σε εξωτερικά ερεθίσματα (κουβέντες γονέων, ντοκυμαντέρ, πλανητάριο και ένας Θεός-Γιώργος ξέρει τι άλλο...). Και τέλος, σημείωσε ότι ο Γιώργος έχει απόλυτη εμπιστοσύνη στα πιστεύω του ("Το παιδί πραγματικά το έχει σκεφτεί και έχει τα δικά του επιχειρήματα.").

Που σημαίνει ότι μια διδασκαλία της μιας διδακτικής ώρας με σκοπό να του αλλάξει τις όποιες απόψεις του, θα γυρνούσε σπίτι άπραγη...

Το μόνο σημείο που ίσως αποθάρρυνε τον προαναφερθέντα οπαδό του εποικοδομητισμού να εντάξει το παράδειγμα του Γιώργου στο βιβλίο του, θα ήταν το γεγονός ότι η ερμηνεία του μικρού είναι μια από από αυτές που δεν αντιτίθεται στην αντίστοιχη ερμηνεία της επιστήμης.

Σίγουρα ορισμένοι μαθητές έχουν απόψεις που πλησιάζουν τα επιστημονικά πιστεύω, όμως δεν είναι αυτός ο κανόνας. Σε πολλές περιπτώσεις οι αντιλήψεις των μαθητών είναι διαφορετικές από αυτές των επιστημόνων.

Και ο εποικοδομητισμός εστίασε σε τέτοιες περιπτώσεις. Όχι τυχαία φυσικά: αυτές οι απόψεις των μαθητών είναι και οι δυσκολότερες να αλλάξουν, σα να λέμε είναι αυτές που δυσκολεύουν τη δουλειά μας, άρα απαιτούν τη προσοχή μας.

(Αν σκοπεύεις να συνεχίσεις τη βραδιά με βιβλιογραφική μελέτη επί του θέματος, μπορείς να κρατήσεις στο νου σου τον όρο "εννοιολογική αλλαγή" ή αγγλοσαξωνιστί "conceptual change")

Κλείνοντας, ας αναφερθώ και στο όχι και τόσο αυτονόητο: Το παράδειγμα του Γιώργου δεν είναι ένας ψύλλος στα άχυρα. Όλα τα παιδιά, το καθένα με τον τρόπο του, σχηματίζουν ερμηνείες για τον κόσμο γύρω τους. Απλά ο Γιώργος φαίνεται να έχει τριγύρω του ανθρώπους που έχουν αποενοχοποιήσει το λάθος του οπότε και αυτός δεν αισθάνεται φόβο να το εκφράσει.

Επίσης, ο Γιώργος έχει τριγύρω του ανθρώπους που έχουν και blog, οπότε τα νέα φτάνουν και σε μας...

Ένα "λάθος" συνέδριο

Ακούσατε ακούσατε!

Το Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας (Κ.Ε.Ε. για τους βιαστικούς) διοργανώνει πανελλήνιο συνέδριο με διεθνή συμμετοχή ουάου και τίτλο:

"Τα Λάθη των Μαθητών:

δείκτες αποτελεσματικότητας ή κλειδιά για τη βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης;"

Το "Ας μπούμε σε μια τάξη", ειδικά μετά από δημοσιεύσεις όπως αυτή εδώ σχετικά με τη σημασία του λάθους στη διδασκαλία των φυσικών επιστημών, "ψήνεται" να παρευρεθεί στις συζητήσεις που θα εξελιχθούν στις αίθουσες του ξενοδοχείου Divani Palace Acropolis.

Και να βρει τα λάθη του!

Και θα χαιρόταν να πετύχει και σένα συνάδελφε, αυτό είναι το θέμα.

Το συνέδριο θα γίνει την Πέμπτη 1 και την Παρασκευή 2 Νοεμβρίου ξέρω ξέρω ούτε κι εμένα με βολεύει, αλλά ρε συ αξίζει , ενώ το πλήρες πρόγραμμα του μπορείς να δεις κάνοντας κλικ εδώ

We need education 2.0

Οι φωνές που μιλούν για χρήση της δεύτερης γενιάς του ίντερνετ μπορείς να αρχίσεις να συνηθίζεις τον όρο "web 2.0" στην εκπαίδευση έχουν αρχίσει να αυξάνονται.

Και αυτό μου αρέσει.

Το βίντεο που παραθέτω παρακάτω ασχολείται με το ζήτημα και εκφράζει έναν προβληματισμό τον οποίο ασπάζομαι. Το ότι ο τρόπος που διδάσκουμε θα αλλάξει, το θεωρώ δεδομένο. Το ερώτημα μου όμως είναι πόσο καιρό θα μας πάρει να γίνει κάτι τέτοιο

με άλλα λόγια πόσο θα καθυστερήσουμε αυτή τη φορά...

Ο συμπαθέστατος μαυροπίνακας, έχει σίγουρα χαρίσει πάμπολλα "συν" στη διδακτική διαδικασία αυτή είναι μια διαπίστωση που δύσκολα θα αλλάξω, όμως οι νέοι του σήμερα έχουν αναπόφευκτα προχωρήσει σε τρόπους επικοινωνίας που έχουν πολύ διαφορετικά χαρακτηριστικά.

Και "άλλοι τρόποι επικοινωνίας" σημαίνει "άλλοι τρόποι διδασκαλίας".

Με πρώτα λοιπόν σημάδια των εξελίξεων τα blogs, τη wikipedia, το facebook ή το google-earth, η διδασκαλία θα πάρει μορφές που λίγα χρόνια νωρίτερα ίσως δεν είχαμε καν φανταστεί...

Τα του Καίσαρος τω Καίσαρι. Η πρώτη μου επαφή με αυτό το βίντεο έγινε μετά από μία τυχαία, αλλά αυτή θα είναι η τελευταία φορά που θα γίνει έτσι επίσκεψη μου στο αρκετά ενδιαφέρον george tziralis thought log.

Ο μάλλον εμπνευστής του βίντεο είναι ο κύριος Michael Wesch, καθηγητής πολιτισμικής ανθρωπολογίας (σωστά το μεταφράζω το "cultural anthropology";) στο πανεπιστήμιο της πολιτείας του Κάνσας. Μεταξύ άλλων, μου άρεσε το γεγονός ότι τις αλλαγές που λέει ότι αναπόφευκτα, ακούς; φέρνει το διαδίκτυο στην εκπαίδευση δείχνει να τις κάνει πράξη: το βίντεο συνδιαμορφώθηκε με τη βοήθεια 200 φοιτητών του (θυμίζει wikipedia αυτό, ε;).

Τα πολλά λόγια είναι φτώχεια. Ιδού:



ΥΓ. Πλέον θα θεωρώ τον Michael Wesch γνώριμη φιγούρα, αφού έχω χρησιμοποιήσει ένα άλλο βίντεο του σχετικά με την επίδραση του web 2.0 στις ζωές μας, σε μία παρουσίασή μου στα τελευταία Χρυσοστόμεια. Αν θες να μάθεις σε τί αναφέρομαι, κάνε κλικ εδώ και χάρισε στον κύριο Wesch τεσσεράμιση λεπτά από τη ζωή σου...

"Πρακτικά": όνομα και πράγμα!

Συνάδελφε, συνάδελφε, μια ερώτηση!

Μήπως θυμάσαι που βρισκόσουν το τριήμερο 15 με 18 του Μάρτη που μας πέρασε;

Δεν έχεις ιδέα, έτσι δεν είναι; Μην αγχώνεσαι, ούτε κι εγώ θυμάμαι που ήμουν: αν με βάλεις να μαντέψω, το πιθανότερο είναι να κάνω λάθος (αποενοχοποίηση του λάθους δεν σου ζητούσα τις προάλλες;)...

Τέλος πάντων.

Το εν λόγω τριήμερο, αρκετοί τύποι από αυτούς που έχουν δώσει πολλά για τη διδακτική των φυσικών επιστημών στην Ελλάδα βρίσκονταν στα όμορφα Ιωάννινα, προκειμένου να συζητήσουν τους πιο πρόσφατους προβληματισμούς τους.

Η επίσημη ονομασία της συνάντησης ήταν "5ο Πανελλήνιο Συνέδριο - Διδακτική των Φυσικών Επιστημών και Νέες Τεχνολογίες στην Εκπαίδευση" και διοργανωτής της το πανεπιστήμιο της πόλης.

Σχετικά με το τί ακριβώς ειπώθηκε στη συνάντηση των Ιωαννίνων, μάλλον δεν είμαι ο πλέον αρμόδιος για να σου απαντήσει. Βλέπεις, κι εγώ, όλο και κάποια δικαιολογία θα είχα βρει για να απουσιάσω.

Για κάτι τύπους λοιπόν σαν κι εμάς, που στο πανεπιστήμιο συχνά απουσίαζαν απ' τις παραδόσεις και μετά έτρεχαν από δω κι από κει να βρουν τις "καλές" τις σημειώσεις, τα νέα είναι ευχάριστα. Οι διοργανωτές του 5ου Πανελλήνιου Συνεδρίου παρουσιάζουν τα πλήρη πρακτικά του συνεδρίου στο διαδίκτυο, σε μορφή .pdf και ελεύθερα προς χρήση.

Καιρός ήτανε...

Τα πρακτικά (τα οποία μπορείς να βρεις εδώ) χωρίζονται σε τρεις ενότητες. Στην πρώτη ενότητα μπορείς να διαβάσεις την εισαγωγική και τις κεντρικές ομιλίες του Συνεδρίου και στη συνέχεια να "τριφτείς" σε ζητήματα όπως η διαθεματική προσέγγιση, οι άτυπες μορφές εκπαίδευσης και η παιδαγωγική γνώση περιεχομένου. Η δεύτερη ενότητα κινείται στο δίπολο "διδακτική-διδασκαλία" για κάθε μια από τις φυσικές επιστήμες (φυσική, χημεία, βιολογία, γεωγραφία), ενώ μέσα στις σελίδες του θα ακούσεις και προτάσεις που αφορούν την περιβόητη περιβαλλοντική εκπαίδευση. Τέλος, η τρίτη ενότητα επικεντρώνει στις νέες τεχνολογίες και στη χρήση τους στη διδασκαλία των φυσικών επιστημών.

Βάλε λοιπόν στην άκρη τις φοβίες σου για αυτή "την παράξενη γλώσσα που χρησιμοποιούν οι διδακτικάριοι" (μια καλή λύση είναι να εξοικειωθείς μαζί της), εστίασε στα ζητήματα που νιώθεις ότι σε αφορούν περισσότερο, φτιάξε ένα καλό καφέ και...

Καλό διάβασμα!

ΥΓ. Παραλίγο να το ξεχάσω. Την είδηση για την κυκλοφορία των πρακτικών στο διαδίκτυο την πήρα από σχετική δημοσίευση του blog "Η Βιολογία στο σχολείο"