Και ναι λοιπόν διαδικτυακέ μου φίλε,
επιτρέπεται να αντιγράψεις κείμενα αυτού του blog,
αρκεί να κάνεις σαφή αναφορά στη πηγή:

didaskw.blogspot.com

Καλό διάβασμα...

Κυριακή, 23 Δεκεμβρίου 2007

Όλες οι δημοσιεύσεις του 2007!

Ας μπούμε σε μια τάξη!
Στο κείμενο που ακολουθεί, έχω κάνει μια προσπάθεια να συμπεριλάβω όλες τις δημοσιεύσεις που έγιναν μέσα στο 2007 στο "Ας μπούμε σε μια τάξη". Ελπίζω ότι κάτι τέτοιο θα βοηθήσει μελλοντικούς επισκέπτες να βρουν ευκολότερα την δημοσίευση που τους ενδιαφέρει...


Η όλη ιστορία ξεκινά φυσικά Σεπτέμβρη μήνα με μια ευχή.

Η συνέχεια γίνεται με ορισμένες σκέψεις πάνω στο θέμα "διδασκαλία της επιστημονικής μεθόδου". Συνολικά, το φλερτ του παρόντος blog με τις επιστημολογικές συζητήσεις συνεχίζεται ακάθεκτο μέχρι σήμερα: Το αντικείνο της συζήτησης μπορεί να είναι μια εκδήλωση, η χρήση της Βικιπαίδεια στη σχολική τάξη , μία σχετική powerpoint παρουσίαση ή ο χειρισμός του λάθους των μαθητών, πάντα όμως οι συζητήσεις βρίσκουν χώρο για να επεκταθούν και στα λημέρια της επιστημολογίας.
(το γιατί θεωρώ τέτοιες συζητήσεις απαραίτητες για τους διδάσκοντες τις φυσικές επιστήμες, θα το βρεις διάσπαρτο σε αυτές τις δημοσιεύσεις...)


Με τη μορφή πρακτικών συμβουλών για τη διδασκαλία, έχουν γίνει προτάσεις για:

- το διαχρονικό ζήτημα της παπαγαλίας,
- το επίσης διαχρονικό ζήτημα "διαχείριση της τάξης" (κυρίως εδώ, αλλά και λίγο χιουμοριστικά εδώ)
- το πώς μπορούμε να διευκολύνουμε τις περιπέτειες μας με τα καινούργια εργαλεία που μας παρέχει το διαδίκτυο (ιστολόγια, RSS και προγράμματα wiki).
- το πού μπορούμε να βρούμε χρήσιμο εκπαιδευτικό υλικό: κείμενα, προσομοιώσεις, ιστοσελίδες (εδώ, εδώ και εδώ) ή videos
- τη σημασία των προφορικών παρουσιάσεων από την πλευρά των μαθητών
- τη χρήση κινουμένων σχεδίων στη διδασκαλία


Δεν θα μπορούσαν φυσικά να λείπουν και οι δημοσιεύσεις από την πλευρά της διδακτικής των φυσικών επιστημών. Τέτοιες αφορούν τον εποικοδομητισμό, τις εναλλακτικές ιδέες των μαθητών ή το ανακαλυπτικό μοντέλο για τη διδασκαλία και τη μάθηση.

Οι συχνοί επισκέπτες ίσως επιβεβαιώσουν το "κόλλημα" του γράφοντος με το θέατρο και την πεποίθηση του ότι, εκτός από οτιδήποτε άλλο, κάθε διδασκαλία είναι μια θεατρική παράσταση. Η κουβέντα λοιπόν γύρω από τη χρησιμότητα του θεάτρου στη διδασκαλία φυσικών επιστημών και όχι μόνο ξεκίνησε με το πώς υπάρχουμε σαν ηθοποιοί μέσα στις τάξεις και συνεχίστηκε με προτάσεις ένταξης του θεάτρου στη διδακτική διαδικασία.


Υπάρχουν δημοσιεύσεις που ασχολούνται με τους μαθητές που έχουν μαθησιακές δυσκολίες. Τις απόψεις μου για το θέμα της δυσλεξίας μπορείς να τις βρεις εδώ, ενώ μία μέθοδο εκμάθησης του πολλαπλασιασμού, την οποία θεωρώ κατάλληλη και για τους συγκεκριμένους μαθητές, θα βρεις εδώ.


Πολλές φορές οι δημοσιεύσεις μου προτείνουν στους αναγνώστες μια εκδήλωση ή ένα συνέδριο, οπότε βρίσκω κι εγώ την ευκαιρία να γράψω και καναδυό απόψεις...
Φυσικά ο όρος "εκδήλωση" χωράει πολλούς, οπότε ας πω ότι έχω αναλυτικότερα αναφερθεί σε:


- συνέδρια διδακτικής (εδώ, εδώ και εδώ),
- καλλιτεχνικές εκδηλώσεις που σχετίζονται με την επιστήμη,


Οι κουβέντες περί εκπαιδευτικής πολιτικής αραιά και που μας επισκέπτονται... Αφορμές;
Το ζήτημα της υποχρεωτικής εκπαίδευσης ("με το ζόρι θα μάθεις"), το επιχείρημα του χαβαλέ στις μαθητικές καταλήψεις ή η γνωστή έρευνα PISA2006 ... [Μιλώντας για πολιτική, για ένα ενδιαφέρον περιστατικό από τη σχολική τάξη με αφορμή τη γιορτή του Πολυτεχνείου, μπορείς να διαβάσεις εδώ].


Και τέλος, για να μην ξεχνάμε ότι υπάρχουμε στη χώρα που ονομάζεται blog-όσφαιρα, στο μικρό μας μαγαζί έχουμε και:

- μία λίστα με ιστολόγια συναδέλφων που έχω ξεχωρίσει,
- μία συζήτηση με αφορμή το διαγωνισμό εκπαιδευτικών ιστολογίων "edublog awards",
- τη συμβολή του "Ας μπούμε σε μια τάξη" στην Blog Action Day με θέμα το περιβάλλον
- τη συμβολή του "Ας μπούμε σε μια τάξη" στο blog-οπαίχνιδο "πού θα ήθελες να δεις γραμμένο το όνομά σου;"

buzz it!

Εκλαϊκευση επιστήμης (ΙΙ)

Σε μία σχετικά πρόσφατη δημοσίευση, με περισσή ευγένεια σου είχα "σερβίρει" ορισμένους προβληματισμούς σχετικά με ότι ονομάζουμε "εκλαϊκευση της επιστήμης".

Η όλη κουβέντα γινόταν με αφορμή την εκδήλωση "Η επιστήμη των Χριστουγέννων", η οποία διοργανώθηκε με τη συμβολή 8 νέων επιστημόνων και την υποστήριξη του Βρετανικού Συμβουλίου.

Μόλις αντιλήφθηκα ότι τα κείμενα πάνω στα οποία βασίστηκαν οι παρουσιάσεις των οκτώ νέων, δημοσιεύτηκαν στην ιστοσελίδα "walking greece". Το σχετικό άρθρο θα το βρεις εδώ.

Είτε λοιπόν εκείνο το κυριακάτικο πρωινό βρέθηκες στα καθίσματα του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών είτε παρέμεινες πιστός στη ζέστη των παπλωμάτων σου, μια ιδέα για τις αξιότιμες προσπάθειες μερικών να γράψουν κείμενα εκλαϊκευσης της επιστήμης μπορείς να την έχεις...
Ρίξε μια ματιά, όλο και κάποια καλή ιδέα μπορεί να σου κατέβει!

Αυτά από μένα.

Καλές γιορτές σε όλους, είτε μαθαίνουν, είτε διδάσκοντας μαθαίνουν...

ΥΓ. Ίσως σκεφτείς να χρησιμοποιήσεις κάποιο από τα κείμενα για τη διδασκαλία σου. Και καλά θα κάνεις. Έχε στο νου σου όμως ότι το θέμα δεν είναι τόσο να εντάξεις κείμενα άλλων στη διδασκαλία σου, όσο το να προσπαθήσεις να φτιάξεις τα δικά σου. Σύμφωνα με το δικό σου ύφος γραφής και τις ανάγκες/προτιμήσεις των δικών σου μαθητών...

Τί λες;

buzz it!

Πέμπτη, 20 Δεκεμβρίου 2007

Ιστολόγια εκπαιδευτικών


Οταν ξεκίνησω να γράφω στο "Ας μπούμε σε μια ταξη" είχα κάνει ένα γερό ψάξιμο στη blog-όσφαιρα για ιστολόγια συναδέλφων. Στο κάτω κάτω στόχος αυτού του blog είναι να επικοινωνήσει πρωτίστως με αυτούς.


Θυμάμαι ότι είχα προσπαθήσει τότε να εξαντλήσω κάθε τρόπο εντοπισμού "συναδελφικών" ιστολογίων και τα αποτελέσματα μου φαινόντουσαν μάλλον απογοητευτικά...

Όμως όλο αυτό το καιρό μιλάμε για 2-3 μήνες τώρα βλέπω να δημιουργούνται αρκετά ενδιαφέροντα ιστολόγια με θέμα την εκπαίδευση ή/και τις φυσικές επιστήμες. Και αυτό είναι το ζητούμενο. Να εκμεταλλευτούμε, όλοι όσοι ενδιαφερόμαστε να βελτιώσουμε τη δουλειά μας, τη δυνατότητα επικοινωνίας που μας δίνουν τα ιστολόγια.


Προσπαθώντας λοιπόν να δώσω ακόμη μια "σπρωξιά" σε αυτή τη μικρή προσπάθεια επικοινωνίας, είπα να κάνω μια αναφορά σε ιστολόγια που έχω εντοπίσει και να αφήσω το πεδίο των σχολίων ανοικτό για πιθανές προσθήκες/προτάσεις σας. Για λόγους που σχετίζονται με τις προτεραιότητές μου χε χε, θα περιοριστώ σε ιστολόγια εκπαιδευτικών που κρατούν τη κεντρική θεματολογία τους γύρω από το χώρο της εκπαίδευσης.

Έχουμε επισκεφτεί και λέμε:

- Το ιστολόγιο του καλωδιωμένου δάσκαλου, ενός ανθρώπου που δείχνει να διαθέτει αρκετή από την εμπειρία του "παλιού" στο χώρο και τον ενθουσιασμό του "νέου".

- Η συμπαθητικότατη Βδέλλα, το ιστολόγιο που καταφέρνει πολύ διακριτικά να μεταδίδει ένα αίσθημα ανθρωπιάς σε όσα περιγράφει. Από τις αναφορές του ιδιοκτήτη του στην εκδρομή που πήγε μέχρι τους προβληματισμούς του γύρω από σημαντικά ζητήματα εκπαίδευσης, το μήνυμα "προσπαθώ για καλύτερη κοινωνία/σχολείο" υπάρχει παντού...

- Το ιστολόγιο hey teacher μου κίνησε κάποια στιγμή το ενδιαφέρον, λόγω της όρεξης που φαινόταν από τα κείμενα του να έχει ο ιδιοκτήτης του. Βέβαια τελευταία δείχνει να έχει "αράξει", ποιος ξέρει τι βλέψεις έχει για το μέλλον του ιστολογιου του...

- Και το stealth school, μαζί με την κριτική του ματιά στις κουβέντες περί εκπαίδευσης, κάπου έχει χαθεί τώρα τελευταία. Δασκαλύκε δασκαλύκε είσαι εδώ;

- Πανταχού παρούσα και δυναμική η δασκαλούα αναμεταδίδει νέα και σκέψεις από την Κύπρο. Ακόμη και όταν θέλει να λουφάρει, βρίσκει τρόπους να κρατά το ιστολόγιο της ανανεωμένο!

- Μιας στις τόσες το ημερολόγιο ενός δασκάλου μας χαρίζει κάποιο κείμενο που κατά κανόνα έχει ενδιαφέρον.

- Δυναμικά δείχνει να μπαίνει στο παιχνίδι της blog-όσφαιρας και ο κύριος Μάργαρης. Με μία πολύ δυνατή πρόταση αρκετών links με εκπαιδευτικό υλικό και αντίστοιχους προβληματισμούς, έβαλε αρκετά λιθαράκια στο οικοδόμημα "εκπαιδευτικά blogs". Καλή συνέχεια!

- Ο χώρος της βιολογίας πάντως δείχνει να είναι πολύ μπροστά σε σχέση με τους υπολοιπους των φυσικών επιστημών. Ιστολόγια όπως τα b(io)log, καφές και τσιγάρο, science for coffee, η βιολογία στο σχολείο, biologists, hfr, στήνουν πολύ όμορφα κείμενα με αφετηρία τον κόσμο της βιολογίας και προορισμό οτιδήποτε βάλει ο νους σου. Ζητήματα εκπαίδευσης σε αρκετά καλή συχνότητα και σε καλές τιμές.

- Περισσότερο χρήσιμο για τους μαθητές του είναι το ιστολόγιο του Δάσκαλου Κ. . Ένα καλό παράδειγμα για όποιον ενδιαφέρεται να χρησιμοποιήσει ένα blog σαν δίαυλο επικοινωνίας με τους μαθητές του.

- Ο οξυδερκής αλλά δυσλεκτικός δάσκαλος δεν αφήνει συχνά δημοσίευση χωρίς την κατάλληλη επιχειρηματολογία και πολλές φορές τριγυρνά με κέφι στις σελίδες σχολιασμού. Keep walking!

- Από την άλλη, θεωρώ απαραίτητη την πολιτική "ματιά" σε ζητήματα εκπαίδευσης που βάζουν ιστολόγια όπως τα "εκ-κίνηση" και "εκπαιδευτικό ημερολόγιο". Η άποψη ότι οι αποφάσεις σε όλα τα επίπεδα της εκπαίδευσης επηρεάζονται σημαντικά και από πολιτικούς παράγοντες είναι άποψη που το "Ας μπούμε σε μια τάξη" ασπάζεται.

- Μια μεταλλαγμένη φιλόλογος με μπόλικη εξοικείωση με ζητήματα νέων τεχνολογιών έχει φτιάξει το let's blog together, μια από τις πιο πρόσφατες "ανακαλύψεις" μου. Με μικρό αλλά σταθερό ρυθμό δημοσιεύσεων.

- Στα λιβάδια των φιλολόγων τριγυρνά και το ιστολόγιο "Η γλώσσα στο Γυμνάσιο". Μπορεί η θεματολογία του τις περισσότερες φορές να αφορά τους συναδέλφους "της θεωρητικής", όμως όλο και κάπου θα βρεις κάτι που θα αφορά κι εσένα πε στην τετάρτη


- Αν δεν παινέψεις το σπίτι σου, θα πέσει να σε πλακώσει. Το ιστολόγιο "οι εκπαιδευτικοί μιλούν" είναι ένα από τα ιστολόγια που μου αρέσει να εκφράζομαι, είτε σε μορφή ποστ, είτε σε μορφή σχολίων. Περάστε κόσμε!


Αυτά τα ολίγα ιστολόγια από την πλευρά μου.

Καλή συνέχεια σε όλους συγχωρέστε με αν ξέχασα κανέναν!

ΥΓ. Ας συμπληρώσω τη λίστα και με ένα ακόμη ιστολόγιο, αυτό του συναδέλφου Γ. Παναγιωτακόπουλου, το "Φυσικής Αναγνώσματα". Καινούργιο μεν, πολλά υποσχόμενο δε... Εύχομαι να ανταποκριθεί στις προσδοκίες που από μόνο του έχει θέσει!

buzz it!

Δευτέρα, 17 Δεκεμβρίου 2007

Διαγωνισμός PISA2006: Στραβά είν' ο γιαλός ή στραβά αρμενίζουμε;


Σχετικά με τα αποτελέσματα του διαγωνισμού PISA 2006, δεν είναι δύσκολο να βρεις στο δίκτυο άφθονο υλικό και μαζί αρκετές ερμηνείες των αποτελεσμάτων...

Είτε σε κάποιο blog, είτε σε γνωστές εφημερίδες (όπως το Βήμα ή η Καθημερινή) οι απόψεις και οι ερμηνείες γύρω από τα αποτελέσματα του διαγωνισμού ("38η θέση οι έλληνες μαθητές ανάμεσα σε 15χρονους από 57 χώρες") δίνουν και παίρνουν. Χαρακτηρισμοί όπως "θλιβερή στατιστική" ή "η Ελλάδα έμεινε μετεξεταστέα", εμφανίζονται συχνά.

Απόψεις για το θέμα μπορείς να βρεις και εδώ, ενώ μπόλικη πληροφορία έχει μαζέψει για το θέμα το ιστολόγιο της ένωσης γονέων Αμαρουσίου. Αν βέβαια είσαι φανατικός των διαγραμμάτων, τότε μάλλον θα βρεις χρήσιμα αυτά που υπάρχουν στην ιστοσελίδα του Ανδρέα Κασσέτα.

Στο χορό της κουβέντας βρίσκω και το blog ενός φροντιστή, εκφράζοντας υποθέτω τη δική του οπτική, λέγοντας:



"Η ελληνική εκπαίδευση είναι ένας κεκλιμένος πύργος της PISA [...]. Ο πύργος της PISA δεν πέφτει γιατί στο Λύκειο παρά τα συνακόλουθα προβλήματα, η συντριπτική πλειοψηφία των μαθητών συμπληρώνει γνώσεις και αποκτά δεξιότητες με την παράλληλη απογευματινή φροντιστηριακή στήριξη".

(ολόκληρο το κείμενο υπάρχει εδώ)



[Έχει ενδιαφέρον πάντως, καθώς ένα από τα συμπεράσματα του ποστ που διαβάζεις σκοπεύω να αποδίδει εμμέσως μέρος των ευθυνών στη φροντιστηριακή εκπαίδευση...]

Ας πω λοιπόν κι εγώ την αποψούλα μου.

Λοιπόν. Αυτό που δεν βλέπω συχνά στις αναφορές στο πρόγραμμα PISA 2006, είναι ο τρόπος με τον οποίο αξιολογήθηκαν οι μαθητές από τις διάφορες χώρες του πλανήτη. Για τους μεθοδολόγους της έρευνας κάποιες πληροφορίες δίνονται εδώ, εγώ όμως θα μιλήσω περισσότερο στον κώδικα των "μάχιμων" εκπαιδευτικών ρωτώντας:

Τι στο καλό "θέματα" βάζουν σε αυτό το διαγωνισμό;

Μεταφράζοντας τις πληροφορίες που κι εσύ μπορείς να βρεις στην ιστοσελίδα του διαγωνισμού, μπορώ να σου πω ότι "χρησιμοποιούνται θέματα τα οποία διατυπώνονται και λύνονται στο χαρτί. Τα θέματα είναι ένα μίγμα ερωτήσεων πολλαπλής επιλογής και ερωτήσεων ανοικτού τύπου στις οποίες ζητείται από τους μαθητές να διαμορφώσουν τη δική τους απάντηση. Είναι οργανωμένα σε ομάδες, κάθε μία από τις οποίες βασίζεται σε ένα κείμενο που σχετίζεται με κάποια πραγματική κατάσταση".

Και τί σημαίνουν όλα αυτά;
"Κύριε xrysostome, μπορείτε να μας πείτε ένα παράδειγμα να το καταλάβουμε;" ρωτάς εσύ.
"Μπορείτε να μας μεταφράσετε ένα παράδειγμα;" ακούω εγώ...

Τέλος πάντων.

Θα αναφερθώ σε ένα παράδειγμα. Στους μαθητές δόθηκε το παρακάτω κείμενο (υπενθυμίζω, η μετάφραση δική μου μαζί και οι ευθύνες...). Οι ερωτήσεις ακολουθούν.

"Ένας κτηνοτρόφος είχε μερικές αγελάδες σε έναν πειραματικό κτηνοτροφικό σταθμό. Ο αριθμός των μυγών όμως στη σιταποθήκη όπου ζούσαν οι αγελάδες ήταν τόσο μεγάλος, που η υγεία των αγελάδων είχε επηρεαστεί. Έτσι ο αγρότης ψέκασε τη σιταποθήκη και τις αγελάδες με το εντομοκτόνο Α.

Το εντομοκτόνο σκότωσε σχεδόν όλες τις μύγες. Λίγο καιρό αργότερα όμως, ο αριθμός των μυγών ξαναμεγάλωσε. Έτσι ο κτηνοτρόφος ξαναψέκασε με το εντομοκτόνο. Το αποτέλεσμα ήταν παρόμοιο με αυτό του πρώτου ψεκασμού. Όχι όλες, αλλά οι περισότερες από τις μύγες σκοτώθηκαν.

Πάλι, μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα ο πληθυσμός των μυγών αυξήθηκε, και ψεκάστηκαν πάλι με το εντομοκτόνο. Αυτή η ακολουθία γεγονότων επαναλήφθηκε πέντε φορές: μετά έγινε προφανές ότι το εντομοκτόνο Α γινόταν όλο και λιγότερο αποτελεσματικό στη δολοφονία των μυγών.

Ο κτηνοτρόφος παρατήρησε ότι σε όλους τους ψεκασμούς είχε χρησιμοποιηθεί εντομοκτόνο από μια συγκεκριμένη δεξαμενή, εκεί όπου είχε κατασκευαστεί το εντομοκτόνο. Σκέφτηκε λοιπόν ότι υπάρχει η πιθανότητα το εντομοκτόνο να αποσυντίθεται καθώς περνά ο χρόνος".


Οι ερωτήσεις:

α) "Ο κτηνοτρόφος υπέθεσε ότι το εντομοκτόνο αποσυντίθεται καθώς περνά ο χρόνος. Εξήγησε περιληπτικά πώς θα μπορούσε να ελεγχθεί αυτή η υπόθεση".

β) "Ο κτηνοτρόφος υπέθεσε ότι το εντομοκτόνο αποσυντίθεται καθώς περνά ο χρόνος. Γράψε δύο εναλλακτικες αιτιολογήσεις του ισχυρισμού "το εντομοκτόνο Α γίνεται όλο και λιγότερο αποτελεσματικό".

Και τώρα που διάβασες το "θέμα που έπεσε", στο ζουμί.


Τί ακριβώς αξιολογεί αυτό το θέμα;

Κάποιος μπορεί να ισχυριστεί ότι αξιολογεί την ικανότητα του μαθητή να περιγράφει ένα πειραματικό τρόπο ελέγχου μιας υπόθεσης. Ή την ικανότητα του να χρησιμοποιεί μία "πηγή γνώσης" (στο παράδειγμα, το κείμενο που δόθηκε στους μαθητές) και να διαλέγει από εκεί τις πληροφορίες που του είναι απαραίτητες για να επιχειρηματολογήσει. Ή την ικανότητα να διαμορφώνει εναλλακτικές ερμηνείες του ίδιου ισχυρισμού.

Ενδιαφέρον όμως έχει να δούμε και τί δεν αξιολογεί αυτό το θέμα. Άσε το δέντρο, κοίτα το δάσος.

Το θέμα αυτό δεν αξιολογεί τη γνώση ή τη χρήση μαθηματικού φορμαλισμού. Δεν αξιολογεί την αποστήθιση πληροφοριών. Δεν αξιολογεί τη γνώση γύρω από συγκεκριμένη "θεωρία" των φυσικών επιστημών αλλά την επιχειρηματολόγια γύρω από κάποια εναλλακτική. Δεν αξιολογεί πειραματικές δεξιότητες. Δεν αξιολογεί γνώσεις ή πληροφορίες από την ιστορία της επιστήμης. Δεν αξιολογεί ικανότητες "επίλυσης ασκήσεων", δεν ... , δεν ... .

Δεν αξιολογεί δηλαδή δεξιότητες τις οποίες πιθανότατα το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα προσπαθεί (ή τουλάχιστον δηλώνει ότι προσπαθεί) να καλλιεργήσει.
Που σημαίνει ότι αν αξιολογούσε κάποια από αυτές, τα αποτελέσματα δεν θα ήταν τα ίδια. Αν για παράδειγμα, οι ιθύνοντες του προγράμματος PISA αποφάσιζαν να αξιολογήσουν πόσο εξοικειωμένοι είναι οι μαθητές του πλανήτη με την όχι εύκολη διαδικασία "επίλυση ασκήσεων", τότε θα τα πηγαίναμε πολύ καλύτερα εδώ οι συμπαθείς "φροντιστηριάδες" βοηθούν αρκετά...

Σημείο-κλειδί λοιπόν στο συλλογισμό μου αποτελεί η διαπίστωση πως όταν μια διδακτική διαδικασία αξιολογείται, στην ουσία συγκρίνεται με κάποια εκ των προτέρων δεδομένα κριτήρια.

Που σημαίνει ότι δεν νομιμοποιούμαστε να μιλάμε για "χαμένα" και "κερδισμένα" εκπαιδευτικά συστήματα, αλλά για εκπαιδευτικά συστήματα που συμβαδίζουν ή δεν συμβαδίζουν με τα κριτήρια του εκάστοτε διαγωνισμού.

[Τα κριτήρια αυτά βέβαια, δεν έρχονται από τον ουρανό. Εκφράζουν τις εκάστοτε προτεραιότητες. Με τον ίδιο τρόπο που ο Ψυχρός Πόλεμος καθόριζε τις προτεραιότητες της εκπαίδευσης των φυσικών επιστημών (το σχετικό μου κείμενο είναι εδώ), με τον ίδιο τρόπο στις μέρες μας οργανισμοί όπως ο ΟΟΣΑ έχουν αρκετά δυνατή "φωνή", ώστε να προσανατολίζουν ολόκληρα εκπαιδευτικά συστήματα...]

Προσωπικά επομένως, θα αποφύγω τις ταφόπλακες του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος - χωρίς να λέω ότι δεν έχει απίστευτα λάθη. Περισσότερο θα μετατρέψω όλη αυτή την κριτική σε προσωπικό προβληματισμό:

- Εγώ μπορώ να διδάξω όσα ο διαγωνισμός του PISA αξιολογεί;

- Με ποιο τρόπο θα έκανα κάτι τέτοιο;

- Μπορώ "να κάνω φυσική", χωρίς μαθηματικά;

- Μπορώ να υποστηρίξω διδασκαλίες που δεν αφορούν συγκεκριμένη θεωρία των φυσικών επιστημών αλλά τη σύγκριση μεταξύ εναλλακτικών;

- Μπορώ, αντί για έννοιες των φυσικών επιστημών, να διδάξω τρόπους συλλογισμού;

Προβληματισμοί που μάλλον συνάδελφε σε αφορούν...

buzz it!

Κυριακή, 16 Δεκεμβρίου 2007

Όταν οι μαθητές παρουσιάζουν το έργο τους...

Τα παρακάτω λόγια είναι μια προσωπική προσπάθεια μετάφρασης ενός ενδιαφέροντος άρθρου γραμμένου στα αγγλικά, που βρήκα στο ιστολόγιο του Rolfe Schmidt. Προσφέρει μια καλή επιχειρηματολογία για να παροτρύνουμε πιο συχνά τους μαθητές μας να παρουσιάζουν κάτι που έχουν μάθει κάτι που, κακά τα ψέμματα συνάδελφε, στην ουρά των προτεραιοτήτων μας βρίσκεται στο βάθος...

Τέλος πάντων, εγώ ας κάνω στο πλάι, στο προσκήνιο οι λέξεις του κύριου Rolfe Schmidt:

Από το δημοτικό μέχρι το γυμνάσιο είχα ένα σωρό προβλήματα σε μαθήματα που κανονικά θα έπρεπε να είναι από τα αγαπημένα μου. Μερικές φορές ίσα ίσα τη γλίτωνα.

Τα προβλήματα αυτά θα μπορούσαν να εκφράζονται με δύο μορφές:
• Δεν έκανα την εργασία για το σπίτι
• Δεν έδειχνα το έργο μου

Είμαι αρκετά βέβαιος ότι οι περισσότεροι δάσκαλοι μου θεωρούσαν πως ήμουν τεμπέλης και αδιάλλακτος. Τουλάχιστον αυτό μου είπε ο δάσκαλος της φυσικής. Όμως έκαναν λάθος.

Δεν ήμουν τεμπέλης - διάβαζα πάντα κομμάτια από τα επόμενα κεφάλαια, έλυνα ασκήσεις που δεν μου είχαν ανατεθεί, μόνο και μόνο επειδή τις θεωρούσα διασκεδαστικές. Τις εργασίες για το σπίτι δεν τις έκανα επειδή ήταν βαρετές. Και η σκέψη να περνάω το χρόνο μου βαρετά, ποτέ δεν μου πέρασε από το νου.

Και δεν ήταν αδιαλλαξία αυτό που με εμπόδιζε να παρουσιάζω το έργο μου στις εξετάσεις. Μάλλον ήταν περισσότερο μια παρεξήγηση.

Τώρα βλέπω ότι οι δάσκαλοι έχουν μερικούς πολύ καλούς λόγους να ζητούν από τους μαθητές τους να παρουσιάζουν το έργο τους. Τρεις από αυτούς τους λόγους είναι οι εξής:
1. Η μέθοδος είναι σημαντικότερη από τα αποτελέσματα
2. Η επικοινωνία είναι σημαντικότερη από τα αποτελέσματα
3. Οι δάσκαλοι έχουν αρκετή δουλειά, άρα θα κάνετε καλύτερα εάν το γραπτό σας είναι πιο εύκολο να βαθμολογηθεί…


(το υπόλοιπο κομμάτι του άρθρου
εδώ)


Αλήθεια, πόσο συχνά βάζουμε τους μαθητές μας να παρουσίασουν κάτι που έχουν μάθει; Πόσες φορές σκεφτήκαμε να "χαραμίσουμε" τη διδακτική μας ώρα στις σκέψεις του Βασίλη, της Νατάσσας ή της Χριστίνας;

Στα λάθη και τα επιχειρήματά τους;

Στις επιλογές και τους προβληματισμούς τους;

Και το σημαντικότερο.

Πώς γίνεται, ενώ όλοι εμείς οι ΠΕ4 γνωρίζουμε πόση Φυσική μάθαμε διδάσκοντάς τη (δηλαδή παρουσιάζοντας τη...), να αγνοούμε αυτόν το τόσο αποδοτικό τρόπο μάθησης...;

ΥΓ. Και θα σας προλάβω ρε, όσους είστε έτοιμοι να μου την πέσετε: "Και γίνονται όλα αυτά ρε xrysostome; Θα προλάβουμε με τόση ύλη; ".

Γίνονται, ισχυρίζομαι, γιατί πέρισυ τις είδα να γίνονται:

Εθελοντικές παρουσιάσεις θεμάτων της επιλογής τους, που σχετίζονται με το μάθημα της Βιολογίας, από μαθητές της α' Γυμνασίου.

Παρουσίαστε, αρμ!

Σοβαρά τώρα. Ωραία εμπειρία. Κάποια άλλη στιγμή λέω να τη σχολιάσω εκτενώς. Πιθανότατα όταν φέτος επαναληφθεί...

Στο επανιδείν...

buzz it!

Πέμπτη, 13 Δεκεμβρίου 2007

Εκλαϊκευση της επιστήμης

Ο όρος "εκλαίκευση της επιστήμης" είναι αφοπλιστικά ευρύς.

Το να προσπαθείς να επικοινωνήσεις λόγια, νοητικές δομές και γεγονότα από τον επιστημονικό χώρο με τρόπο που να απευθύνονται στους κοινούς θνητούς λες και οι επιστήμονες δεν είναι τέτοιοι - τελος πάντων μπορεί να γίνει με ένα σχετικό βιβλίο, με άρθρο σε αντίστοιχο ένθετο κυριακάτικης εφημερίδας ή σε συμπαθητικό ιστολόγιο, με ένα βίντεο σε υπηρεσίες του διαδικτύου που "χτίστηκαν" για αυτό το σκοπό, με μια θεατρική παράσταση σε κυριλέ αίθουσα ή στους δρόμους της πόλης και σίγουρα ο κατάλογος δεν έχει τελειωμό.

Το σίγουρο πάντως είναι πως δεν μιλάμε για κάτι εύκολο.

Ωραία και γνωρίζεις πρόσωπα και πράγματα και κυρίως τους κώδικες της επικοινωνίας, που ισχύουν σε κάποιον από τους δύο χώρους (πχ. επιστήμη & αρθρογραφία, επιστήμη & θέατρο κτλ.). Είσαι σε καλό δρόμο. Το θέμα είναι πόσο πετυχημένα καταφέρνεις να χτίζεις γέφυρες ανάμεσα στα δύο, πετυχαίνοντας παράλληλα να μη κάνεις και πολλές "γρατζουνιές" στο λαμπερό οικοδόμημα της επιστήμης ξέρεις οι επιστήμονες είναι πολύ ευαίσθητοι στο πώς αντιμετωπίζονται τα κατορθώματα τους...

Γιατί "γρατζουνιές" θα γίνουν έτσι και αλλιώς. Το θέμα είναι πόσες.

[Στις ταβέρνες που τα πίνουν οι διδακτικάριοι των φυσικών επιστημών, τέτοιες διαπιστώσεις σχετίζονται με ότι αυτοί ονομάζουν "διδακτικός μετασχηματισμός". Τη μετατροπή δηλαδή της επιστημονικής γνώσης σε "αντικείμενο προς διδασκαλία". Η σημασία του διδακτικού μετασχηματισμού τονίστηκε στα πλαίσια της εποικοδομητικής προσέγγισης για τη διδασκαλία και τη μάθηση κάποια σχόλια μου για το θέμα έχουν παρκάρει εδώ. Τελος πάντων, η κουβέντα είναι τεράστια και δεν αποτελεί σκοπό αυτής της δημοσίευσης].

Μία προσπάθεια λοιπόν που στοχεύει στο πολυπόθητο "εκλαϊκευση της επιστήμης" είναι και αυτή που στήθηκε από μια παρέα νέων που γνωρίστηκαν στα πλαίσια του διαγωνισμού επικοινωνίας της επιστήμης Famelab 2007 ο οποίος διοργανώθηκε από το Βρετανικό Συμβούλιο.

Με αφορμή τις γιορτινές μέρες που γουστάρω πλησιάζουν, επέλεξαν θέματα που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο σχετίζονται με τα Χριστούγεννα και προσπάθησαν να μιλήσουν για τον τρόπο που η επιστήμη τα ερμηνεύει. Άλλοτε με ύφος θεατρικό, άλλοτε με τους κανόνες μιας εκλαϊκευτικής διάλεξης, οι απαντήσεις σε ερωτήματα του τύπου "πώς δημιουργείται το χιόνι" ή "τί ήταν το άστρο των Χριστουγέννων" πέφτουν βροχή...


Στο σχετικό κομμάτι της ιστοσελίδας του Βρετανικού Συμβουλίου το οποίο υποστηρίζει την όλη εκδήλωση μπορείς να βρεις αρκετές πληροφορίες. Εδώ τα τελείως βασικά: η παράσταση έχει ελεύθερη είσοδο και θα λάβει χώρα στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (Βασιλέως Κωνσταντίνου 48, κοντά στο Χίλτον) μεθαύριο Κυριακή 16 του μήνα στις 12 το μεσημέρι.

Σημαντικό. Οι "πληροφορίες" μου (να τα μας...), λένε ότι το BHMAScience, ως χορηγός επικοινωνίας του όλου σκηνικού, κατάφερε να κανει αρκετό κόσμο να πάρει τηλέφωνο και να κλείσει θέση, με αποτέλεσμα να είναι μάλλον απαραίτητο να κάνεις και εσύ το ίδιο το συντομότερο δυνατό...

Αν ενδιαφέρεσαι δηλαδή...

Εγώ πάντως θα πάω - ψήνομαι για κάτι τέτοια!

buzz it!

Τρίτη, 11 Δεκεμβρίου 2007

Προσομοιώσεις φυσικής

Μία ιστοσελίδα με χρήσιμες προσομοιώσεις για τη διδασκαλία των φυσικών επιστημών βρήκα τέλος πάντων ας είναι καλά η αγαπητή συνάδελφος που μου την πρότεινε... στο:

http://phet.colorado.edu/new/simulations/

Εκεί θα βρεις ποικιλία προσομοιώσεων για το μάθημα της φυσικής, αλλά και για τη χημεία και τα μαθηματικά (παρεπιμπτόντως, ποια παιδάκια θυμούνται τη φοβερή συζήτηση γύρω από τα μαθηματικά και το επίμαχο βίντεο;). Οι προσομοιώσεις είναι ταξινομημένες ανά θέμα, ενώ αρκετές συνοδεύονται από αντίστοιχα σχέδια μαθημάτων.

Κάνε το καλό και ρίξτο στο διαδικτυακό γιαλό: Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η ιστοσελίδα παρέχει τη δυνατότητα μετάφρασης κάποιας προσομοίωσης και στα ελληνικά.
Τί λέτε;

Σίγουρα στο δίκτυο υπάρχουν αρκετές προτάσεις αυτού του τύπου, ο καθένας μας έχει τις προτιμήσεις του όπως και σε κάθε είδος εκπαιδευτικού υλικού. Τα σχόλια πάντως αυτής της δημοσίευσης ανυπομονούν να φιλοξενήσουν και άλλα "λημέρια" προσομοιώσεων...

buzz it!

Κυριακή, 9 Δεκεμβρίου 2007

Αν ψάχνεις υλικό / ιδέες για την τάξη σου...

...ρίξε και μια ματιά στο teachersdomain.org

Μία από τις πολλές ιστοσελίδες όπου μπορείς να βρεις υλικό χρήσιμο για τη δουλειά σου: Βίντεο, πειράματα, σχέδια μαθημάτων, ιστοσελίδες και άλλα πολλά, οργανωμένα ώστε να τα βρίσκεις εύκολα - τί άλλο θες;!;
Εγώ ήδη άρχισα να κάνω τα "ψαξίματα" μου και τα αποτελέσματα μου φαίνονται εντυπωσιακά...

Η σειρά σου τώρα!

ΥΓ. Τα του Καίσαρος τω Καίσαρι, όπως πάντα. Εντόπισα το teachersdomain αφού διάβασα μια δημοσίευση σχετική με επιστημονικά πειράματα στο διαδίκτυο, στο ιστολόγιο "Η Βιολογία στο σχολείο".

buzz it!

Σάββατο, 8 Δεκεμβρίου 2007

Πολλαπλασιασμός: Η εναλλακτική οδός...

Μία πραγματικά "δυνατή" εναλλακτική μέθοδος
να λύνει κανείς πολλαπλασιασμούς με μεγάλους αριθμούς.

Προσωπικά ενθουσιάστηκα. Ρίξε μια ματιά.


Θεωρώ ότι η περιγραφόμενη είναι μία μέθοδος που "ταιριάζει γάντι" σε όσους χρειάζεται να διδάξουν τα μαθηματικά του πολλαπλασιασμού σε μαθητές με δυσλεξία ή άλλες μαθησιακές δυσκολίες.

Σημείωσε ότι μία δημοσίευση για το θέμα των μαθησιακών δυσκολιών μπορείς να βρεις
εδώ.


Είναι όμως και μία μέθοδος που αφορά όλους τους μαθητές,
 καθώς σκιαγραφεί και την ουσία του πολλαπλασιασμού.  
Η εφαρμογή της στο 10x10 είναι αρκετά διαφωτιστική, έτσι δεν είναι;


[Το update της επόμενης μέρας: Μετά από τις αντιρρήσεις που προέβαλε ο αγαπητός δυσλεκτικός δάσκαλος στα σχόλια, μάλλον είναι αναγκαίο να ξεκαθαρίσω τους ισχυρισμούς μου σχετικά με τη χρησιμότητα της "μεθόδου".

α) Συνεχίζω να πιστεύω ότι η μέθοδος αυτή μπορεί να είναι χρήσιμη για μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες. Ορισμένοι από αυτούς τους μαθητές αντιμετωπίζουν δυσκολίες με τη χρήση αριθμών, ενώ πολλές φορές δείχνουν μια αυξημένη ικανότητα στο χειρισμό σχεδίων (λέγεται ότι το επάγγελμα του αρχιτέκτονα ανταποκρίνεται στις μαθησιακές "απαιτήσεις" τους). Αφού λοιπόν η πρόταση του βίντεο είναι "παράτα τα νούμερα, μπορείς να το λύσεις και σχεδιάζοντας", λέω ότι θα τους βοηθά να μάθουν με τον τρόπο που τους είναι πιο εύκολο...

β) Σχετικά με το "η μέθοδος σκιαγραφεί την ουσία του πολλαπλασιασμού", θα επιμείνω κι εδώ. Για παράδειγμα, ο τρόπος που με αυτή τη μέθοδο λύνεται το 24x13 είναι:

24x13= [(2x1)γραμμές x 100] + [(2x3 + 4x1)γραμμές x 10] + 4x3

Είναι με άλλα λόγια μία γεωμετρική αναπαράσταση του

24x13= (20x10) + (20x3 + 4x10) + 4x3

Το οποίο το βλέπω σαν την ουσία του πολλαπλασιασμού Και η συνήθης μέθοδος του πολλαπλασιασμού σε αυτό βασίζεται...

γ) Θα μπορούσε να πει κανείς ότι η μέθοδος περιορίζεται στο συγκεκριμένο πρόβλημα, δηλαδή τον πολλαπλασιασμό μεγάλων αριθμών. Δεν ξέρω. Σκέφτομαι ότι και μόνο η σκέψη "ξέρεις τα μαθηματικά, ακόμη κι αν αυτό δεν φαίνεται με την πρώτη ματιά, χωράνε και γεωμετρικές αποδείξεις/ερμηνείες, και αυτό είναι ένα παράδειγμα", παροτρύνει όσους έχουν το "χούι" να το ψάχνουν λίγο παραπάνω να το προσπαθήσουν και σε άλλα προβλήματα πέραν του πολλαπλασιασμού. Οι γεωμετρικές αποδείξεις του πυθαγορείου θεωρήματος (ορισμένες θα βρεις εδώ) είναι ένα πεδίο στο οποίο μπορούν να παίξουν μπάλα όσοι ενδιαφέρονται για τέτοια...

buzz it!

Τετάρτη, 5 Δεκεμβρίου 2007

Βραβεία εκπαιδευτικών blogs 2007

Πρώτα απ' όλα, ας ξεκαθαρίσουμε τα πράγματα...

Δεν πρόκειται να αναφερθώ σε κάποια διαδικασία βράβευσης που αφορά τα ελληνικά ιστολόγια. Η άποψή μου είναι ότι παρά ορισμένες πραγματικά αξιόλογες προσπάθειες, είμαστε αρκετά πίσω στο να μιλάμε για "ελληνική εκπαιδευτική blog-όσφαιρα". Πόσο μάλλον να σκεφτόμαστε αν θα μπορούσαν να υπάρχουν και "βραβεία" για τα καλύτερα.

Είμαστε λίγοι.


Και βέβαια, όταν τα κριτήρια γίνονται αρκετά αυστηρά όταν ας πούμε περιοριστούμε στα ιστολόγια που κρατούν τη θεματολογία τους μόνο σε ζητήματα εκπαίδευσης, τα νούμερα γίνονται τέτοια που οι συζητήσεις αυτού του τύπου μάλλον μοιάζουν με ανέκδοτα.

Είναι λοιπόν σαφές ότι δεν αναφέρομαι στο διαγωνισμό the edublog awards προκειμένου να προτείνω κάτι παρόμοιο για τον ελληνικό χώρο. Το κάνω όμως γιατί έριξα μια ματιά και είδα ότι η λίστα με τα προτεινόμενα για αυτή τη χρονιά ιστολόγια περιλαμβάνει αρκετά "διαμάντια", χρήσιμα και για τα μέλη της ελληνικής εκπαιδευτικής κοινότητας για όσα "την ψάχνουν" τουλάχιστον.

Μάλλον χαρακτηριστικό της ποικιλίας των ιστολογίων στα οποία μπορείς να πλοηγηθείς, είναι το γεγονός ότι υπάρχουν 14 διαφορετικές κατηγορίες βράβευσης ("best teacher blog", "best librarian blog", "best educational use of audio" και δεν συμμαζεύεται...).

Δεν θα προχωρήσω όμως σε συγκεκριμένες προτάσεις. Παρόμοια με τον τρόπο που προσπαθώ να λειτουργώ και στο μάθημα, θα προσπαθήσω να μη δίνω απαντήσεις αλλά περισσότερο κατευθύνσεις προς αυτές...

Καλή edu-πλοήγηση λοιπόν!

buzz it!

Τρίτη, 4 Δεκεμβρίου 2007

Κινούμενα σχέδια στη διδασκαλία;

Μα καλά είμαστε σοβαροί;

Χρήση κινουμένων σχεδίων στη διδασκαλία των φυσικών επιστημών;
Με τί άλλο θα μας προτείνει να πειραματιστούμε ετούτο εδώ το blog;


Ας ξεκινήσω κολυμπώντας: Κολύμπι στις μνήμες. Δεν θυμάμαι πότε ακριβώς έφτασε για πρώτη φορά στα αυτιά μου η ιδέα ότι τα κόμικς είτε στατικά είτε κινούμενα μπορούν να αποτελέσουν "εργαλεία" της διδασκαλίας των φυσικών επιστημών. Το σίγουρο είναι ότι η ιδέα δεν ήταν δική μου.

Και όταν βλέπω τα κόμικς σαν "εργαλεία" της διδασκαλίας, δεν εννοώ μόνο εξαιτίας αυτού που εδώ και αιώνες προσπαθούν κάθε είδους και ειδικότητας εκπαιδευτικοί, δηλαδή "να προκαλέσουμε το ενδιαφέρον των μαθητών" (συνήθως χρησιμοποιώντας ένα καινούργιο τρόπο διδασκαλίας που μπορεί να είναι ένα κόμικ ή κάτι που έχει μια ιδιαίτερη αισθητική που πάλι μπορεί να είναι ένα κόμικ)

Σίγουρα το ενδιαφέρον των μαθητών είναι μια προτεραιότητα που δεν είναι αμελητέα, άσε που όλοι γνωρίζουμε ότι δεν είναι εύκολη υπόθεση. Αρκετοί βέβαια φαίνεται πως τα καταφέρνουν μια χαρά (απ' το νου μου ας πούμε τώρα πέρασε μια γνωστή σειρά κόμικς για τις φυσικές επιστήμες).

Λέω όμως ότι υπάρχουν κι άλλα "όπλα" στο οπλοστάσιο των "κομιξάδων".

Και εννοώ ας πούμε τη δυνατότητα των κόμικς να αναπαριστούν κόσμους με τρόπο που πολλές φορές τα λόγια δεν το καταφέρνουν ("1 εικόνα = 1000 λέξεις" λέει η γνωστή συντηρητική κατά τη γνώμη μου λαϊκή εξίσωση) ή σε περιπτώσεις που το πείραμα συναντά τους γνωστούς περιορισμούς του ("πάλι δεν πέτυχε γαμώτο").

Για παράδειγμα, ρίξε μια ματιά στο παρακάτω βίντεο που παρεπιμπτόντως ήταν και η αφορμή να γράψω αυτή τη δημοσίευση. Πρόκειται για μια εξαιρετική περιγραφή του γνωστού στους κύκλους των φυσικών πειράματος της "διπλής οπής". Απλό, παραστατικό και ουσιώδες...



Τί λες;

ΥΓ. Το σίγουρο είναι πάντως ότι η διδασκαλία με τη χρήση κόμικς πρέπει με κάποιο τρόπο να σιγουρεύει ότι "αυτό που βλέπουμε είναι αναπαράσταση και δεν είναι γεγονός". Άλλο ο πίνακας και άλλο το τοπίο, έτσι;

Βέβαια, θεωρώ αυτό το διαχωρισμό (αναπαράσταση - γεγονός) σημαντικό σε κάθε τρόπο διδασκαλίας φυσικών επιστημών. Απλά στην περίπτωση των κόμικς μου φαίνεται λίγο πιο επικίνδυνο να "ξεχαστεί"...

buzz it!

Κυριακή, 2 Δεκεμβρίου 2007

Το θέατρο και η διδασκαλία των φυσικών επιστημών (ΙΙ)

Προχθές έγραψα μία δημοσίευση σχετικά με το θέατρο. Ρε σεις, τη διάβασε κανείς;

Εστίαζα σε στοιχεία του θεάτρου που θεωρώ ότι μπορούν να βελτιώσουν τον τρόπο που διδάσκουμε φυσικές επιστήμες και όχι μόνο, φυσικά. Περισσότερο βέβαια αναφερόμουν στο θέατρο σαν πηγή υλικού και έμπνευσης η οποία δεν είναι ανάγκη να γίνει γνωστή στους μαθητές μας.

Μιλούσα δηλαδή για διδασκαλίες που "κρυφά" χρησιμοποιούν την τέχνη του σανιδιού.

Σήμερα έχω ως σκοπό να επεκτείνω αυτή τη "δραματική" συζήτηση, προς μια διαφορετική όμως κατεύθυνση. Θα προσπαθήσω να αναφερθώ σε τρόπους ένταξης του θεάτρου μέσα στη διδασκαλία. Να μιλήσω δηλαδή για διδασκαλίες που ρητά δηλώνουν "χρησιμοποιούμε το θέατρο για να μάθουμε φυσικές επιστήμες".

Πώς λοιπόν μπορώ να βάλω το θέατρο στη διδακτική πράξη;

Μετά και από μια μικρή ανασκόπηση στη σχετική βιβλιογραφία παλιά μου τέχνη κόσκινο, διέκρινα τέσσερις τρόπους που μπορεί να γίνει αυτό. Γρήγορα θα διαπιστώσεις ότι ο καθένας έχει τους περιορισμούς του, αλλά και τα πλεονεκτήματα του... Αν φυσικά έχεις στο νου και κάποιον πέμπτο τρόπο, προφανώς και θα διαβάσω το comment σου με ιδιαίτερο ενδιαφέρον! Έχουμε και λέμε:

Ο πρώτος τρόπος - στην υλοποίησή του ο ευκολότερος

Η ανάγνωση ενός θεατρικού κειμένου. Μην ακούσω παράπονα συνάδελφε, οι υλικοτεχνικές απαιτήσεις στο μηδέν.
Απλά οι μαθητές, με τη βοήθεια του διδάσκοντα, διαβάζουν ένα θεατρικό κείμενο που με κάποιο τρόπο σχετίζεται με τις φυσικές επιστήμες. Όπως βέβαια γίνεται συχνά στη σχολική τάξη, το "ζουμί" βρίσκεται στη μετέπειτα συζήτηση.

Μάλλον κλασσικό παράδειγμα αποτελεί ο "Βίος του Γαλιλαίου" του Μπέρτολτ Μπρεχτ. Μπορεί να αποτελέσει έναυσμα για πανέμορφες συζητήσεις, είτε σχετικά με τις αρχές της φυσικής που έχτισε ο φοβερός Galileo, είτε σχετικά με την επίδραση που μπορεί να έχουν κοινωνικοί παράγοντες στην εξέλιξη της επιστήμης άλλη συζητησάρα αυτή...

Σημείωσε βέβαια ότι κανείς δεν σε υποχρεώνει να χρησιμοποιήσεις κάποιο "επίσημο" θεατρικό κείμενο. Σε ένα ενδιαφέρον τους άρθρο οι Lochhead & Dufresne (1989) χρησιμοποιούν ένα φανταστικό διάλογο ανάμεσα στο Γαλιλαίο και τον Αριστοτέλη, μέσα από τον οποίο εκτίθονται και συγκρίνονται μεταξύ τους η νευτώνια και η αριστοτελική ερμηνεία της κίνησης των σωμάτων. Να ακόμη ένας τρόπος να συζητήσουμε για τον πρώτο νόμο του Νεύτωνα...

Ο δεύτερος τρόπος - Εδώ βγάζουμε γούστα

Θέλει κάποιο εκ των προτέρων σχεδιασμό, αλλά νομίζω ότι έχει αρκετό ενδιαφέρον. Οι μαθητές συμμετέχουν σε μία υποθετική κατάσταση - αναλαμβάνουν ρόλους. Μιλάμε για μια μικρή θεατρική παράσταση με συμμετέχοντες όλους τους μαθητές και με κυρίαρχο το στοιχείο του αυτοσχεδιασμού.

Ένα καλό παράδειγμα είναι η ιδέα της "συνέντευξης τύπου": ορισμένοι μαθητές λαμβάνουν ρόλους "ειδικών" ενώ οι υπόλοιποι είναι "δημοσιογράφοι" ή "πολίτες" που επιδιώκουν να ενημερωθούν από τους πρώτους.

Οι μαθητές μας μάλλον δεν είναι ούτε εμείς φυσικά συνηθισμένοι σε τέτοιες διαδικασίες διδασκαλίας και μάθησης, οπότε είναι πιθανό οι πρώτες προσπάθειες να μοιάζουν αποτυχημένες.

Μη μασάς: κάνε υπομονή και έλα μαζί μου στο κάστρο αυτών που πιστεύουν τον κύριο James Butler (1989), ο οποίος ισχυρίζεται πως όταν οι μαθητές συνηθίσουν αυτή τη διαδικασία κατανομής ρόλων, γίνεται εμφανές ότι μέσα στη τάξη δημιουργείται ένα κλίμα αλληλεπιδράσεων μεταξύ των συμμετεχόντων που ευνοεί τη μάθηση. Για παράδειγμα, μάλλον είναι δυνατό επιχείρημα υπέρ μίας τέτοιας δραστηριότητας το ότι οι μαθητές θα εκφράσουν μέσα από αυτή τις ιδέες τους για τα φυσικά φαινόμενα, πολύ πιο εύκολα απ’ ότι στην περίπτωση που απλά τους ρωτούσε ο εκπαιδευτικός. Πιθανότατα και με πιο αυθεντικό τρόπο.

Ο τρίτος τρόπος - Κι εδώ βγάζουμε γούστα, ετοιμάσου όμως για αρκετή δουλειά...

Αυτό που θα μάντευαν οι περισσότεροι σαν "θέατρο στη διδασκαλία". Αφορά το ανέβασμα μιας θεατρικής παράστασης με σενάριο που σχετίζεται με τις φυσικές επιστήμες.
Οι υποστηρικτές τέτοιων προσπαθειών τονίζουν τη δυνατότητα τους να αυξήσουν το ενδιαφέρον των μαθητών για τις φυσικές επιστήμες. Μπορεί στην Ελλάδα να μη γίνονται πολλά προς αυτή τη κατεύθυνση, σε άλλες όμως χώρες τα πράγματα είναι αλλιώς: σημείωσε ότι το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια διοργανώνει φέτος διαγωνισμό συγγραφής θεατρικού σεναρίου με επιστημονικό περιεχόμενο και έπαθλο 10.000 δολάρια - που όσο και να πέσει το δολλάριο, εξακολουθούν να είναι αρκετά για να σημαίνουν κάτι για το θέατρο και τη διδασκαλία των φυσικών επιστημών...

Προς τη κατεύθυνση της θεατρικής παράστασης κινήθηκε παλαιότερα η θεατρική ομάδα του 3ου Γυμνασίου Μοσχάτου, υπό την καθοδήγηση της Βάσως Σπηλιωπούλου. Δεν γνωρίζω πολλά για τα αποτελέσματα, πληροφορούμαι όμως ότι η θεατρική παράσταση που διοργανώθηκε αποτελούταν από τα μονόπρακτα "το αγγλικό εκείνο μήλο" και "εξομολογήσεις ενός λάστιχου" του Ανδρέα Κασσέτα.

Στην ίδια κατηγορία με το ανέβασμα μιας θεατρικής παράστασης θα βάλω και τις προτάσεις που μιλούν για "δραματοποίηση" ενός φυσικού φαινομένου. Σε τέτοιες περιπτώσεις οι μαθητές υιοθετούν το ρόλο κάποιας οντότητας των φυσικών επιστημών (πχ. ηλεκτρόνιο ή βακτήριο) και καλούνται να μιλήσουν ή να δράσουν με τον τρόπο που θα το έκανε αν μπορούσε η οντότητα αυτή. Η άποψή μου είναι ότι τέτοιες προσπάθειες μπορούν να έχουν σημαντικά διδακτικά αποτελέσματα, όμως χρειάζεται προσοχή ώστε να μη ξεφύγουν από τους διδακτικούς στόχους των φυσικών επιστημών και μετατραπούν σε παιχνίδι.

Ο τέταρτος τρόπος - για επισκέπτες με αιτία

Αναφέρομαι στην παρακολούθηση μιας θεατρικής παράστασης με επιστημονικό περιεχόμενο.

Οι παραστάσεις "Κοπεγχάγη", "Δέκατη έβδομη νύχτα" και "QED: τί απέδειξε ο κύριος Φέινμαν" που ανέβηκαν τις προηγούμενες χρονιές δείχνουν ότι "κάτι γίνεται" σε αυτό το είδος θεάτρου τελευταία... Μία πιο πρόσφατη πρόταση ηταν και αυτή που είχε προτείνει παλαιότερα το ιστολόγιο "Ας μπούμε σε μια τάξη" πάντα στη πρώτη γραμμή!

Το νου σου όμως. Εδώ και καιρό έχω ταχθεί στο πλευρό όσων ισχυρίζονται ότι οποιαδήποτε εκπαιδευτική επίσκεψη που δεν έχει συγκεκριμένο στόχο και ενώ δεν έχει προηγηθεί κατάλληλη προετοιμασία των μαθητών, έχει ελάχιστα απότελέσματα. Ή μάλλον έχει αποτελέσματα, τα οποία όμως δεν σχετίζονται με τη μάθηση στις φυσικές επιστήμες.
Αυτά λοιπόν για το θέατρο...

Διαλέγετε και παίρνετε!


ΥΓ. Τα άρθρα που περιγράφονται στη δημοσίευση που ελπίζω να διάβασες είναι τα εξής:

Butler J. E. (1989), ‘Science Learning and Drama Processes’, Science Education, 73 (5), 569-579.

Lochhead J. & Dufresne R. (1989), Helping Students Understand Difficult Science Concepts Through the Use of Dilogues with History’, in D.E. Herget (ed.), The History and Philosophy of Science in Science Teaching, Florida State University, Tallahassee, 221-229.

buzz it!

Παρασκευή, 30 Νοεμβρίου 2007

Μία πρόταση για το βροχερό σαββατοκύριακο...

Λίγο μετά την πρώτη μου δημοσίευση σχετικά με τη σημασία του θεάτρου για τη διδασκαλία και ενώ οι πρώτες φράσεις της επόμενης δημοσίευσης περί τέχνης και διδασκαλίας ήδη στριφογυρνάνε στο μυαλό μου, ήρθε μία ημερίδα που δείχνει να σχετίζεται με τους προβληματισμούς μου.

Ο τίτλος της ημερίδας είναι "Διαφορετικότητα – Τέχνη – Σχολική Τάξη" και πραγματοποιείται αύριο Σάββατο, από τις 9.30 το πρωί μέχρι τις 2 το μεσημέρι.

Σύμφωνα με την ιστοσελίδα στην οποία μπορείς να βρεις περισσότερες πληροφορίες, η ημερίδα απευθύνεται μεταξύ άλλων και σε εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων και ειδικοτήτων, σε γονείς και στελέχη της Εκπαίδευσης.

Ο τόπος που θα πρέπει να επισκεφτείς αν θες να παρακολουθήσεις αυτή την ημερίδα είναι το Σινέ Αλίκη, πολιτιστικό & αθλητικό κέντρο Νέας Μάκρης.

Νέα Μάκρη; - σαββατιάτικη εκδρομή μου μυρίζει...

Τέλος, σημείωσε ότι η είσοδος είναι όπως θα έπρεπε ελεύθερη.

buzz it!

Πέμπτη, 29 Νοεμβρίου 2007

Το θέατρο και η διδασκαλία των φυσικών επιστημών

Από τις πρώτες στιγμές αυτού του ιστολόγιου, το ήξερα ότι αργά η γρήγορα θα ερχόταν και η σειρά αυτής της δημοσίευσης.

Λίγο το αμαρτωλό παρελθόν μου σε ομάδες που προσπαθούσαν να κάνουν θέατρο και τα κατάφερναν μια χαρά - μη το κρύβεις, λίγο η συμφωνία μου με την άποψη ότι κάθε καλή διδασκαλία έχει λιγότερο ή περισσότερο κρυμμένα στοιχεία μιας θεατρικής παράστασης, λίγο το αίσθημα του θεατρίνου που αραιά και πότε ξεπηδά στην επιφάνεια του μυαλού μου καθώς διδάσκω, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο:

Θέλω να γράψω για τη σημασία που μπορεί να έχει το θέατρο στη δουλειά μου.

Και πέρα από τις προσωπικές μου πεποιθήσεις και εμπειρίες, θάρρος για να κάνω κάτι τέτοιο μου δίνουν και διάφορες "εξαιρετικές" γράψε διδασκαλίες που βρίσκω στο διαδίκτυο. Δες ας πούμε την παρακάτω περιγραφή του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος από το φοβερό Richard Feynman (δεν είναι ανάγκη πάντως να την παρακολουθήσεις όλη , μισό λεπτό σίγουρα σε έχει βάλει στο νόημα...):



Παρατήρησε διαδικτυακέ μου φίλε, ότι πολλές από τις κινήσεις, αρκετά από τα νεύματα και ορισμένα από τα λόγια του, ο κύριος Feynman δεν είναι υποχρεωμένος να τα κάνει αν απλά σκέπτεται "τώρα πρέπει να μιλήσω για το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα".
Πρόσεξε το τόνο της φωνής που υψώνεται καθώς περνά από ένα κεντρικό στοιχείο της ομιλίας, πρόσεξε τα μάτια που γουρλώνουν όταν η σκέψη πρέπει να εστιάσει "εκεί", πρόσεξε το ρυθμό της κουβέντας που επιταχύνει στα ασήμαντα. Και βάλε στο υστερόγραφο ότι ο ομιλητής είναι καθιστός!

Υποστηρίζω λοιπόν ότι ο τρόπος που ο Feynman διδάσκει, συμπεριλαμβάνει συνειδητά ή ασυνείδητα τη σκέψη ότι "τώρα κάποιος με βλέπει και με ακούει να μιλάω για το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα".

Τη σκέψη "έχω θεατές".

Τη σκέψη ότι κάθε διδασκαλία έχει θεατές.


Αυτό είναι που θέλω να προτείνω. Να κοιτάμε τις διδασκαλίες μας σαν θεατρικές παραστάσεις, τους μαθητές μας σαν θεατές, το κουδούνι για μέσα σαν το τρίτο καμπανάκι...

Και πριν συνεχίσω, η απαραίτητη σε κουβέντες περί διδασκαλίας απάντηση σε όσους "παλιούς" συνάδελφους κουβαλούν στη πλάτη αρκετά χρόνια εμπειρίας, τόσα ώστε να τους εμποδίζουν να αλλάξουν δηλαδή πιθανότατα να βελτιώσουν τις διδασκαλίες τους. Που πιθανότατα θα ψιθυρίσουν "σιγά μη γίνουμε και θεατρίνοι κιόλας".

Η απάντηση μου λοιπόν λέει: "Μα θεατρίνοι είστε"

Χαμογέλα ψηλέ, αλλά μη σταματάς το διάβασμα, έτσι;

Εννοώ ότι έτσι κι αλλιώς αρκετά θεατρικά στοιχεία όλοι τα έχουμε ήδη μέσα στις διδασκαλίες μας, είτε το αποφασίζουμε συνειδητά είτε τυφλά ακολουθούμε κάποια εκπαιδευτική παράδοση.

Δεν ήταν για παράδειγμα συμβουλή να συμπεριφερθώ θεατρικά/υποκριτικά αυτό που μου είπε λίγο πριν μπω για πρώτη φορά στη τάξη ένας συνάδελφος με πολυετή εμπειρία:

"Αν θες να μην έχεις περιπέτειες με τη συμπεριφορά, μή γελάς. Ούτε χαμόγελο μέχρι τα Χριστούγεννα". Για την ιστορία, δεν τα κατάφερα: Αρχές Νοέμβρη έσκασα στα γέλια.

Ή για σκέψου το, δεν είμαστε λίγο θεατρίνοι όταν κατά τη διάρκεια είτε της "παράδοσης του επομένου" είτε της "εξέτασης του προηγουμένου" μαθήματος κάνουμε στους μαθητές μας ερωτήσεις των οποίων τις απαντήσεις ήδη γνωρίζουμε;

Και συνεχίζω. Ετοιμάσου για βροχή ερωτημάτων...

Αφού είμαστε που είμαστε θεατρίνοι, γιατί δεν προσπαθούμε να δούμε πόσο ακόμη μπορούμε να γίνουμε; Γιατί δεν δοκιμάζουμε να βρούμε ποια στοιχεία μπορούμε συνειδητά να δανειστούμε από το θέατρο ώστε να βελτιώσουμε τη διδασκαλία μας;

- Ξέρουμε για παράδειγμα ότι οι διδασκαλίες μας βελτιώνονται, όσο περισσότερες φορές τις δοκιμάσουμε. Γιατί να σου το κρύψω; Εγώ, στις συζητήσεις που κάνω με τον εαυτό μου για το θέμα, το πρώτο τμήμα που δέχεται μια διδασκαλία μου, το αποκαλώ "πειραματόζωο". Το θέμα είναι σε ποιο βαθμό υιοθετούμε την οπτική που ένας ηθοποιός έχει για την "πρόβα": Πόσο συνειδητά δηλαδή επιλέγουμε ποιες πτυχές της διδασκαλίας θα δοκιμάσουμε; Πόσο διαφορετικές επιλογές κάνουμε από διδασκαλία σε διδασκαλία; Πόσο πειραματιζόμαστε; Τί μερίδιο επιλέγουμε να αφήσουμε στον αυτοσχεδιασμό...;

- Από την άλλη, όλοι οι ηθοποιοί του πλανήτη, αν δεν κάνω λάθος, έχουν απασχολήσει ώρες της ζωής τους γύρω από την ομολογουμένως υπέροχη λέξη ορθοφωνία. Εμείς οι εκπαιδευτικοί, πόση φαιά ουσία έχουμε χαρίσει προκειμένου να ασκηθούμε στο να παράγουμε και να εκφέρουμε λόγο ξεκάθαρο σαν τους φυσικούς νόμους που περιγράφουμε; Έχουμε για παράδειγμα δοκιμάσει να "ακούσουμε" όσα λέμε μέσα στη τάξη; Πόσοι γνωρίζουμε αν ξεχωρίζουμε ηχητικά τα σύμφωνα, ή αν στα μάτια των μικρών μας ακροατών μοιάζουμε με αυτούς τους τύπους που κατά προτίμηση πηδούν συλλαβές; Πόσοι έχουμε ηχογραφήσει λόγια μας...;

- Και τώρα είναι η στιγμή που το μυαλό μου περνά απο τη Γιάννα, τον άνθρωπο που για πρώτη φορά μου μίλησε για θέατρο: "Ότι και να λέει το στόμα σου, αν δεν το συνοδεύει με κίνηση το σώμα σου, καλύτερα να μη το πεις...". Εμείς λοιπόν συνάδελφε, πόσο έχουμε "δουλέψει" την κίνηση μας στο σανίδι που ονομάζεται σχολική τάξη; Όταν θέλουμε για παράδειγμα να μιλήσουμε για δύο ξεχωριστές περιπτώσεις (δύο κατηγορίες ζωντανών οργανισμών, δύο διαφορετικές απόψεις, δύο είδη ευθύγραμμης κίνησης, δύο διακριτά οτιδήποτε), γιατί αφού περιγράψουμε την πρώτη περίπτωση δεν κάνουμε δυο βήματα δεξιά πριν περιγράψουμε τη δεύτερη;

- Τί χώρο αφήνουμε στο χιούμορ;

- Συνολικά, τί δομή δίνουμε στις διδασκαλίες μας; Έχουμε χωνέψει ότι αυτό που "παρουσιάζουμε" οφείλει να έχει αρχή, μέση και τέλος; "Κύριε γιατί δεν μας λέτε απ' την αρχή την απάντηση;" με ρώτησε κάποια στιγμή μια μαθήτρια και εγώ αισθάνθηκα όμορφα... Έχουμε ποτέ σκεφτεί ότι μπορεί και να χρειαστεί μπροστά σε ένα φαινόμενο προς παρατήρηση ο ρόλος μας είναι αυτός του χορού της αρχαίας τραγωδίας ("βοηθώ το θεατή αλλά για τη λύση ας κόψει το λαιμό του") ή ότι λίγο πριν χτυπήσει το κουδούνι η κάθαρση πρέπει να έχει επέλθει;

- Γενικότερα ρε γαμώτο, πόσο συχνά αναρωτιόμαστε για όσα κάνουμε στη τάξη από την πλευρά αυτών που τα βλέπουν; Κι εδώ θέλω παράδειγμα. Ωραία, παράδειγμα: μας πέρασε ποτέ απ' το μυαλό ότι κάθε πείραμα επίδειξης είναι ουσιαστικά μια θεατρική πράξη: ότι σε ένα πείραμα επίδειξης προσπαθούμε με γεγονότα να αναδείξουμε μια ιδέα (μια από τις ιδέες/σχέσεις των φυσικών επιστημών για τις οποίες περηφανευόμαστε), με τον ίδιο τρόπο που τα γεγονότα της ταινίας "Τιτανικός" προσπαθούν να μιλήσουν για την ιδέα "έρωτας";

Και ο κατάλογος των ιδεών που ξεπηδούν από το θέατρο με εν δυνάμει προορισμό τη διδασκαλία των φυσικών επιστημών, δεν έχει τελειωμό...

Θα σταματήσω λοιπόν κάπου εδώ.

Σκέφτομαι βέβαια τελειώνοντας ότι αν το να παίρνεις πτυχίο φυσικής δεν είναι προϋπόθεση για να μπορείς να τη διδάξεις, τότε σίγουρα η προτροπή να βάλεις στη διδασκαλία σου θεατρικά στοιχεία μπορεί και να μοίαζει με ηλίθια απαίτηση. Δεν ξέρω. Σίγουρα θέλει διάθεση και προσπάθεια. Και φυσικά, όπως κάθε καινούργιο στοιχείο σε μια διδασκαλία, υπομονή...
Καλή επιτυχία λοιπόν!

ΥΓ. Ταλαιπώρησα αρκετά το μυαλό μου μέχρι να αποφασίσω το βίντεο ποιας "διδασκαλίας" θα έβαζα τελικά ως παράδειγμα σε αυτή τη δημοσίευση. Σκεφτόμουν ας πούμε πως και οι περισσότερες μαγνητοσκοπημένες διδασκαλίες φυσικής του πανεπιστήμιου του Berkeley μια χαρά θα ικανοποιούσαν τις ανάγκες της δημοσίευσης. Οι τύποι που διδάσκουν δείχνουν να ασπάζονται τα περισσότερα από όσα έγραψα. Δεν έβαλα όμως τις συγκεκριμένες διδασκαλίες μόνο και μόνο επειδή κρατάνε πολλή ώρα.

buzz it!

Τρίτη, 27 Νοεμβρίου 2007

Στα παιχνίδια παρών!

Όταν πρωτομπήκα σε αυτή την παράξενη blog-όσφαιρα, δεν είχα ιδέα ότι οι bloggers παίζουν και διάφορα παιχνίδια μεταξύ τους.

Τώρα πια το έχω μάθει. Η απορία μου βέβαια είναι πώς τα καταφέρνουν και προλαβαίνουν...

Τέλος πάντων.

Ανταποκρινόμενος στο κάλεσμα της αγαπητής astropeleki,
ιδού που θα ήθελα να δω ξανά... γραμμένο το όνομα μου:

buzz it!

Τρίτη, 20 Νοεμβρίου 2007

Κι άλλες ιστοσελίδες για τη διδασκαλία των φυσικών επιστημών

Πρόσφατα έγραψα για δύο ιστοσελίδες σχετικά με υλικό χρήσιμο για τη διδασκαλία των φυσικών επιστημών.

Συνεχίζοντας στο ίδιο μοτίβο, έχω να προτείνω για όσους επιμένουν να "ψάχνονται" για το αυριανό μάθημα τις εξής ιστοσελίδες:

http://www.physics4u.gr/page7.html
Εκτενής λίστα με διευθύνσεις του δικτύου, όπου μπορεί να βρει κανείς πάμπολλα εικονικά πειράματα για διάφορα θέματα φυσικής.

http://www.primedu.uoa.gr/sciedu/main.htm
Ιστοσελίδα που υλοποιείται από τον Παναγιώτη Κόκκοτα και συνεργάτες του, στρέφεται γύρω από ζητήματα διδακτικής των φυσικών επιστημών. Περιέχει μια ολοκληρωμένη περιγραφή θέσεων της διδακτικής των φυσικών επιστημών.

http://paroutsas.jmc.gr/did_fp.htm
Ιστοσελίδα του Διονύση Παρούτσα, περιγράφει μια σειρά από πειράματα με απλά υλικά που μπορούν να υποστηρίξουν τη διδασκαλία της φυσικής τόσο στις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού, όσο και στο Γυμνάσιο.

http://www.dapontes.gr/
Πολύ καλά οργανωμένη ιστοσελίδα του Νίκου Δαπόντε. Περιέχει πολύ ενδιαφέροντα κείμενα περί διδακτικής των φυσικών επιστημών και πλήθος από προτάσεις για την αξιοποίηση του διαδικτύου στη διδασκαλία, παρουσιάσεις powerpoint και άλλο υλικό.

http://www.clab.edc.uoc.gr/
Ιστοσελίδα του εργαστηρίου θετικών επιδτημών του πανεπιστημίου Κρήτης. Πολύ ενδιαφέρουσες προτάσεις για ένταξη στη διδασκαλία μπορείτε να βρείτε στην κατηγορία ‘εκπαιδευτικό υλικό’.

http://aplo.eled.auth.gr/
Ιστοσελίδα του εργαστηρίου πειραματικής διδασκαλίας ΦΕ. Περιέχει μία σειρά από χρήσιμα πειράματα με απλά υλικά που μπορούν να υλοποιηθούν στη τάξη. Πολύ χρήσιμες και οι πληροφορίες που συνοδεύουν κάθε πείραμα (θεωρητική τεκμηρίωση, πρακτικές συμβουλές).

http://www.epyna.gr/
Η γνωστή ‘Εκπαιδευτική Πύλη Νοτίου Αιγαίου’, ιστοσελίδα που ξεπερνά κατά πολύ το πλήθος πληροφορίας που βρίσκουμε σε μια μέση ιστοσελίδα στην ελληνική γλώσσα... Αφορά εκπαιδευτικούς όλων των ειδικοτήτων, παρέχοντας πληροφορίες και εκπαιδευτικό υλικό. Το κομμάτι για τις φυσικές επιστήμες έχει πολλές χρήσιμες προτάσεις για τη διδασκαλία.

Καλή πλοήγηση!

buzz it!

Παρασκευή, 16 Νοεμβρίου 2007

Η διαχείριση της τάξης (ΙΙΙ)

Σε αυτό το blog έχουν μέχρι τώρα αναρτηθεί δύο δημοσιεύσεις σχετικά με το θέμα «διαχείριση προβλημάτων στη σχολική τάξη». Και οι δύο όμως έμεναν στα ρηχά νερά της σχετικής συζήτησης: η πρώτη ήταν μια αναφορά στα σχετικά σεμινάρια που διοργανώνει το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο και η δεύτερη ένα βίντεο για το θέμα, με μάσκα χιούμορ αλλά ανησυχητικό υπόστρωμα.

Προσπαθώντας να αποφύγω λοιπόν αυτή τη συνέχεια παραπλανητικών τίτλων στο μπλογκ μου, αποφάσισα να αντιμετωπίσω το θέμα λίγο πιο σοβαρά.

Να καταθέσω σκέψεις και προτάσεις μου.

Ας αναγνωρίσω βέβαια ξεκινώντας ότι δεν υπάρχει περίπτωση να καλύψω ένα τόσο ευρύ και σημαντικό θέμα με μία δημοσίευση. Περισσότερο θα προσπαθήσω να περιγράψω πέντε δέκα πράγματα που έχω στο μυαλό μου για το ζήτημα, ίσως και με τη βοήθεια ορισμένων σχετικών βιβλίων.

Η κουβέντα περί «διαχείρισης τάξης» μπορεί να αποκτήσει μπόλικη έκταση. Σκέψου ότι ακόμη και το πώς είναι τοποθετημένα τα θρανία μέσα στη σχολική τάξη, θεωρείται από πολλούς παράγοντας που επηρεάζει τις διαθέσεις, άρα και τις εξελίξεις στο ζήτημα.

Μάλλον λογικό ας πούμε ακούγεται το επιχείρημα ότι όταν τα θρανία είναι εφικτό να είναι σε σχήμα «Π», η επαφή του εκπαιδευτικού με καθέναν από τους μαθητές είναι σχεδόν προσωπική. Ιδιαίτερα αν ο εκπαιδευτικός αισθάνεται άνετα να περπατά κατά τη διάρκεια του μαθήματος, η θεατρική παράσταση που ονομάζεται διδασκαλία μπορεί σε ένα τέτοιο σκηνικό να αποφύγει τις σκηνές με σασπένς…

Ας αφήσω όμως το σκηνικό και ας πιάσω τη σημασία της εισαγωγής του έργου:

Και στο θέμα της διαχείρισης της τάξης, συμφωνώ με την επικρατούσα άποψη, ότι η αρχή είναι το ήμισυ του παντός.

Η αρχή. Οι πρώτες στιγμές σε μία τάξη. Οι πρώτες ώρες της χρονιάς: όταν το "σκανάρισμα" της συμπεριφοράς και της εικόνας του εκπαιδευτικού τροφοδοτεί με απόψεις τους μαθητές. Και συνεπώς διαμορφώνει μετέπειτα στάσεις.

Άποψη που την υποστηρίζει με τον τρόπο της βέβαια και η εμπειρία των "παλιών", έτσι δεν είναι; Την ακούω συχνά νομίζω την ατάκα: "Το θέμα είναι να τους πάρεις τον αέρα από την αρχή. Μέχρι τα Χριστούγεννα, ούτε χαμόγελο".

Ούτε νερό στον Άρη. Τέλος πάντων.

Ελαφρώς διαφορετική προσέγγιση προτείνουν και οι διδακτικάριοι, όχι μόνο των φυσικών επιστημών, που μιλούν για κάτι που ονομάζεται "διδακτικό συμβόλαιο". Πρόκειται για μία αρχική «συμφωνία» ανάμεσα στον εκπαιδευτικό και τους μαθητές σχετικά με το τι υπόσχεται η κάθε πλευρά και το τι ζητά από το μάθημα.

Ένα συμβόλαιο.

Ένα συμβόλαιο που καλό είναι να κρατά στενές επαφές με το συνολικό συμφέρον της τάξης. Ένα συμφέρον που αφορά κυρίως τη μάθηση και το δικαίωμα σε αυτήν. Στο δικό μου μάθημα, ας πούμε, νομίζω πως όταν ρητά λειτουργώ με βάση το επιχείρημα "εδώ έχουμε μαζευτεί για να μάθουμε", τις περισσότερες φορές οι μαθητές το καταλαβαίνουν μια χαρά και ανταποκρίνονται.

Βέβαια όταν σκέφτεσαι να κάνεις οποιοδήποτε "συμβόλαιο", πρέπει να σκεφτείς και τις δικές σου "υποχωρήσεις". Από την πλευρά μου για παράδειγμα, έχω υποσχεθεί στο μάθημα μου ότι πάντα θα επιστρέφω τετράδια, tests ή διαγωνίσματα διορθωμένα "στο επόμενο μάθημα". Μπορεί να μου έχει κοστίσει 2-3 γερά ξενύχτια μέχρι τώρα, αλλά αποδείχτηκε πολύ δυνατό «χαρτί» στις διαπραγματεύσεις.

Μερικοί, όταν αναφέρονται σε κάποιας μορφής "διδακτικό συμβόλαιο", μιλούν και για κανόνες που πρέπει να υπάρχουν σε μια τάξη. Εγώ θα πρόσθετα και δυο κουβέντες για τη λογική που υπάρχει πίσω από κάθε κανόνα. Το ποδόσφαιρο είναι το αγαπημένο μου παράδειγμα: Αν θέλεις να παίξεις ποδόσφαιρο, δέχεσαι ότι δεν θα πιάνεις τη μπάλα με τα χέρια...

Επίσης από την αρχή των μαθημάτων νομίζω ότι έχει σημασία να δείχνεις οργανωμένος, ή ακόμη καλύτερα, να είσαι οργανωμένος. Αν αρχίζει να φαίνεται ότι δε δίνεις και πολλή σημασία στο μάθημα σου, οι μαθητές έχουν ωραιότατο επιχείρημα για να μην υπακούσουν σε "κανόνες της τάξης". Αθέτησες το συμβόλαιο πρώτος, δεν έχει σημασία αν το έκανες άθελά σου. Οι καλοί λογαριασμοί κάνουν τους καλούς φίλους.

Μερικοί προτείνουν στην αρχική κουβέντα, να υπάρχει αναφορά και σε ένα νοητικό πλάνο του τύπου "τι θα μάθουμε φέτος" με ψιθυρίζουσες αναφορές "κάτι για το οποίο πρέπει να βοηθήσουμε όλοι".
Εγώ βέβαια, ένα τέτοιο πλάνο το προτιμώ ντυμένο και με συναισθηματικές ατάκες, της μορφής "το ταξίδι μας στη Φυσική θα περιλαμβάνει διαδρομές σε…", αλλά κάτι τέτοιο μάλλον είναι χαζό προσωπικό «χούι» και όχι εμπεριστατωμένη άποψη περί διαχείρισης της τάξης...

Σταθερότητα στις επιλογές σου και τη στάση σου. Θέμα SOS. Όσο μπορείς, μείνε συνεπής στο αρχικό σενάριο, ναι, αυτό που προέβλεπε το "συμβόλαιο". Αν οι μαθητές αισθάνονται σιγουριά για το ποια θα είναι η στάση σου, τους είναι πιο εύκολο να προσαρμοστούν σε αυτήν. Όχι "μία έτσι, μία γιουβέτσι".

Γι’ αυτό και λέω ότι θέλει αρκετή σκέψη ο αρχικός σχεδιασμός του συμβολαίου: "όπως έστρωσες θα κοιμηθείς", έχει αποφανθεί εδώ και καιρό η ανέκδοτη λαϊκή βιβλιογραφία.

Βέβαια η συνέπεια μπορεί να συμπεριλαμβάνει και αναπόφευκτη αυστηρότητα από την πλευρά σου, στην εφαρμογή πιθανών ποινών. Εδώ θα χρησιμοποιούσα το επιχείρημα ότι οι μαθητές δείχνουν να έχουν μεγαλύτερο πρόβλημα με την ασυνέπεια ενός εκπαιδευτικού, παρά με την αυστηρότητά του. Προσωπικά προσπαθώ να μην απειλώ με ποινές, που δεν θέλω ή δεν μου επιτρέπεται να εφαρμόσω. Και δεν εφαρμόζω μια ποινή αν δεν έχω προειδοποιήσει για την εφαρμογή της...

Το νου σου λένε οι γραφές. Προαπαιτούμενο για την ηρεμία στην τάξη είναι και η δική σου ήρεμη στάση. Μάθε να διατηρείς την ηρεμία σου, μπροστά στις δύσκολες στιγμές της τάξης. Πέρα από τις λανθασμένες "εν βρασμώ" αποφάσεις που μπορεί να πάρεις σε τέτοιες στιγμές, σκέψου ότι είναι απαραίτητο να μεταδώσεις το μήνυμα ότι εφαρμόζεις την ηρεμία που ζητάς από τους μαθητές σου.

Στην κλασική ερώτηση "μπαίνω στην τάξη και επικρατεί το χάος, τί να κανω;", η δική μου απάντηση έχει 3 βήματα.

Βήμα πρώτο. Μη κάνεις τίποτα! Είναι φορές που το να σταθείς ακίνητος και σιωπηλός μπροστά στους μαθητές που "έχουν ξεφύγει", μπορεί να έχει απίστευτα αποτελέσματα.
Η απόλυτη σιωπή δεν είναι κάτι που οι μαθητές περιμένουν από τον εκπαιδευτικό, οπότε η εμφάνισή της μπορεί να συγκεντρώσει την προσοχή πολλών.

Βήμα δεύτερο. Κάνε κάτι, αλλά μην υψώνεις ακόμα τη φωνή! Εγώ, συνήθως προσπαθώ να ξεκινήσω συζήτηση για κάτι λίγο έξω από το συνηθισμένο μάθημα, κάτι που υποθέτω ότι ενδιαφέρει τους μαθητές: ένα σχετικό αστείο ή ένα περιστατικό από άλλο τμήμα στο ίδιο μάθημα ή δεν ξέρω τί άλλο. Δοκίμασε και πες μου. Πάντως σημείωσε ότι ατάκες όπως "σχετικά με το διαγώνισμα θα πρέπει να σας πω..." ή "όσον αφορά τους βαθμούς του τριμήνου...", μάλλον μπορούν να σωπάσουν ολόκληρη τη θύρα 7.

Βήμα τρίτο. Βάλε τις φωνές, δεν έχουμε και όλη τη σχολική χρονιά στη διάθεση μας. Προσωπικά δεν έχω καταφέρει να βρω μια συνταγή που θα αποκλείει τη χρήση πολλών ντεσιμπέλ στη διαχείριση της τάξης, αλλά μάλλον η δυνατή φωνή θα πρέπει να είναι η ύστατη προσπάθεια...

Μαθήματα τακτικής: Σχετικά με τις ποινές, είναι προτιμώμενο να δρας, παρά να αντιδράς. Αντιδρώντας, τιμωρείς κάποια "δράση" ενός ή περισσοτέρων μαθητών. Δρώντας, προτείνεις λύσεις σε προβλήματα και περιμένεις απαντήσεις: "Μπορείς να διαλέξεις, Μανώλη: α) να συνεχίσεις να κάθεσαι στο ίδιο θρανίο αλλά χωρίς να προκαλείς κουβεντούλα με το Τάσο, β) να κάτσεις σε όποια άλλη θέση θες αν νομίζεις ότι θα είναι καλύτερα και γ) να φύγεις από τη τάξη αν θεωρείς ότι δεν μπορείς να συμβιβαστείς με τους κανόνες της".

Άλλες φορές δουλεύει, άλλες όχι. Με το Μανώλη δούλεψε.

Όπως αρκετές φορές δουλεύει στη δια-τήρηση της συμφωνίας και η επιβράβευση. Ένα μικρό αστείο σε στιγμές που η τάξη δείχνει να είναι συνεπής με τους κανόνες, εγώ το προτείνω.

Με τον τρόπο μου βέβαια: συνοδευόμενο από δήλωση για το λόγο που έγινε το αστείο, μια ρητή επιβεβαίωση της «συμφωνίας».

Και φυσικά υπάρχει και το θέμα των "συγκρούσεων".

Υποστηρίζω την άποψη ότι οφείλουμε σε τέτοιες περιπτώσεις να αναγνωρίζουμε ότι υπάρχει πρόβλημα στην τάξη, κάνοντας παράλληλα σαφές με ποιο τρόπο οι συγκεκριμένες πράξεις ενός μαθητή ή περισσοτέρων επηρεάζουν τη λειτουργία της. Σημείο κλειδί συχνά είναι να επικεντρώνεις στο πρόβλημα, όχι στους συγκεκριμένους μαθητές ("θα μπορούσε άλλωστε, παιδιά, να το έχει κάνει οποιοσδήποτε από εσάς αυτό"). Ή το να παροτρύνεις τους εμπλεκόμενους να μιλήσουν για το πρόβλημα και να εκφράσουν άποψη για τις αιτίες του.

Κάπου εδώ φυσικά σκάει και το γνωστό θέμα του διδακτικού χρόνου. Σαν τα χιόνια. Δύσκολα τα πράγματα, το αναλυτικό πρόγραμμα δεν υπολογίζει ότι διαδικασίες για τη διαχείριση της τάξης είναι πιθανό να σπαταλούν αρκετό διδακτικό χρόνο. Πρέπει να είσαι προσεκτικός για το πόσο χρόνο αφιερώνεις σε διαδικασίες όπως αυτές που περιγράφω παραπάνω.

Και φυσικά να διαλέξεις τί από όσα λέω ταιριάζουν στη διδασκαλία σου. Σκέψου ότι μάλλον επιβάλλεται το να κάνεις "προσωπική σου υπόθεση" τον τρόπο διαχείρισης της τάξης: Είσαι κομμάτι μιας συμφωνίας, άρα πρέπει να σε αντιπροσωπεύει όσο γίνεται καλύτερα.

Κλείνωντας, Post it σημείωμα πάνω στο ψυγείο: Να μην ξεχάσω.

Να μην ξεχάσω ότι οι μαθητές είναι άνθρωποι που βρίσκονται σε μια διαφορετική ηλικία, ομολογουμένως αρκετά δυσκολότερη από τη δική μου. Μαθαίνουν τον κόσμο – που σημαίνει και τις σχέσεις μεταξύ τους - και τα λάθη είναι αναπόφευκτα σε αυτή τη διαδικασία. "Το πάθημα είναι το μάθημα" έλεγε η γιαγιά μου, πολύ πριν το ανακαλύψει η βιβλιογραφία της γνωστικής ψυχολογίας.

Που "μαθητές=άνθρωποι" επίσης σημαίνει ότι παίζει κάπου κρυφά να υπάρχει και κανένα πρόβλημα στο σπίτι με τον μπαμπά που "γύρισε χθες αργά και η μαμά φώναζε", να δίνει άφθονο υλικό σε διαθέσεις και πράξεις...

Να μην ξεχάσω (2). Τελευταίο αλλά σημαντικό. Ένα πρόβλημα στη διαχείριση της τάξης μπορεί πολύ συχνά να είναι ένδειξη ότι κάτι "δεν πάει καλά" με τον τρόπο που διδάσκω. Θυμήσου κι εσύ προχθές στην τηλεόραση, που η αγαπημένη σου ομάδα έπαιζε χάλια και καταλήξατε με τους άλλους ποδοσφαιρόφιλους να λέτε ανέκδοτα…

ΥΓ. Η φωτογραφία "scream" είναι από το blog www.visuallee.com/weblog/

buzz it!

Τετάρτη, 14 Νοεμβρίου 2007

Η Χούντα Ζει


Περιστατικό από σχολείο στο οποίο είχα δουλέψει παλαιότερα. Έχουμε ζήσει και λέμε.

Επέτειος του Πολυτεχνείου. Στο σχολείο έχει διοργανωθεί η κλασική γιορτή.

Η φωτογραφία με το τανκ, τα ηχητικά ντοκουμέντα με τη Δαμανάκη σε στιγμές νεανικής εξέγερσης, οι λόγοι και οι πολυλογίες για φοιτητές που αγωνίστηκαν για τα ιδανικά τους.

Και τα λοιπά και τα λοιπά.

Παρόλα αυτά, την επόμενη μέρα η ζωή συνεχίζεται. Εγώ μπαίνω σε τάξη του
Γυμνασίου. Το μάθημα πρέπει να αφορούσε κάτι μεταξύ θερμικής αγωγιμότητας και ταλάντωσης σωμάτων δεν θυμάμαι για να είμαι ειλικρινής.

Μπαίνοντας λοιπόν ακούγεται μια ατάκα για τη χθεσινή γιορτή.

"Κύριε κάθε χρόνο τα ίδια". "Μα τέλος πάντων τί σημαίνουν όλα αυτά". Κάτι τέτοιο.

Χαλάλι οι θερμικές αγωγιμότητες και οι ταλαντώσεις, σκέφτομαι, ας το συζητήσουμε λίγο. (Βλέπεις, ότι και να λεει το αναλυτικό πρόγραμμα για τό τί πρέπει να γίνει μέσα στη τάξη, την τελική απόφαση την παίρνει ο εκπαιδευτικός. Ας μην ξεφεύγω όμως απ' το θέμα, ίσως σε άλλη δημοσίευση αναφερθώ).

"Οκ παιδιά", λέω. "Τί θέλετε να συζητήσουμε; Για το Πολυτεχνείο;"

"Ναι κύριε, για το Πολυτεχνείο".

"Ωραία. Πριν το συζητήσουμε όμως, πείτε μου. Τί γνωρίζετε για το Πολυτεχνείο;"

Προϋπάρχουσες ιδέες για το τί έγινε στο Πολυτεχνείο;!; Ουάου, μιλάμε για την πρώτη παγκόσμια καταγεγραμμένη χρήση εποικοδομητικής προσέγγισης σε ζητήματα πολιτικής! Ώρες ώρες δεν παίζομαι, το ξέρω.

Τέλος πάντων. Οι απαντήσεις φυσιολογικό είναι θα μου πεις σαν να αντικατοπτρίζουν όλες αυτές τις πανομοιότυπες γιορτές που έχουν ζήσει ως μαθητές οι μικροί μου φίλοι:

"Κύριε τότε είχανε βγει τα τανκς στους δρόμους".

"Ναι κύριε, και ένα είχε μπει και μέσα στο Πολυτεχνείο".

"Και τις προηγούμενες μέρες είχανε και ραδιόφωνο".

"Εγώ το έχω ακούσει - έλεγε "ψωμί, παιδεία, ελευθερία".

"Κι εγώ το έχω ακούσει, πολύ χάλια η ηχογράφηση".

"Εγώ έχω δει φωτογραφίες με κάτι μακρυμάλληδες που τους χτυπούσαν οι αστυνομικοί".

Οι ατάκες πετάγονται βροχή από την πλευρά των μαθητών. Για κανά πεντάλεπτο.

Και μετά σιωπή.

"Κάτι άλλο παιδιά;"

Σιωπή.

"Και γιατί γίνονταν όλα αυτά παιδιά;" ρωτώ με ύφος παιδικής απορίας δουλεύει αυτό το ύφος στους μαθητές, δοκίμασε το.

"Γιατί τότε κύριε είχανε Χούντα".

"Ακριβώς Αντώνη. Τότε είχανε Χούντα. Τί σημαίνει όμως αυτό το Χούντα; Τί γινόταν τότε δηλαδή που εμείς το έχουμε ονομάσει Χούντα;".

Σιωπή...

Ας βοηθήσω λίγο. "Τί θα λέγαμε ότι είναι Χούντα αν το βλέπαμε να γίνεται σήμερα;"

Σιωπή ξανά.

Ας το ομολογήσω όμως, δεν ήταν βοήθεια το ερώτημά μου. Σκαλοπάτι ήτανε για να φτάσω σε αυτό που ήθελα να πω αφού και εσύ το κάνεις συνάδελφε ας μην κρυβόμαστε.

Επανάληψη, μαμά της μάθησης.

"Εδώ βρε παιδιά, μέσα σε αυτή τη τάξη. Τί θα λέγαμε ότι είναι Χούντα αν το βλέπαμε να γίνεται εδώ σήμερα; Αν το έκανα εγώ;"

Εδώ να δεις σιωπή. "Εκκωφαντική" που λένε.

Now it's my time, σκέφτομαι αυτάρεσκα. Αφού όμως ήρθε η ώρα να πώ την άποψη μου, ας το κάνω λίγο θεατρικά. Ας υιοθετήσω και το κατάλληλο υφάκι...

Σκληραίνω λοιπόν.

"Χούντα παιδιά, είναι να μπαίνω εδώ μέσα και να με φοβάστε. Χούντα είναι να με φοβάστε, επειδή άλλες φορές σας έχω φερθεί σκληρά. Να με φοβάστε γιατί θα μπαίνω στη τάξη και θα λέω: "Βγάλτε το σκασμό, τώρα μιλάω εγώ. Κι αν πεταχτεί κανείς να πει ότι θέλει, θα τον πετάω έξω"...

Σιωπή. Διαφορετική από πριν.

Κατά τη διάρκεια της, σκέφτομαι ότι τα κατάφερα πολύ καλύτερα απ' ότι περίμενα. Δεν έχω ξαναμιλήσει έτσι για τη δικτατορία και αν κρίνω από τα πρόσωπα, το κατάφερα καλά.


Μπράβο μου.



Η σιωπή όμως αυτή δεν διήρκησε πάνω από 2-3 δευτερόλεπτα. Την έσπασε η Χριστίνα.

"Ναι κύριε, αυτό δεν το κάνετε εσείς"

"Το κάνουν όμως άλλοι καθηγητές"



Και τώρα σωπαίνω εγώ.



buzz it!

Τα δημοφιλεστερα μαθηματα